EUDR nedir? EUDR, Avrupa Birliği’nin ormansızlaşmanın önlenmesi tüzüğüdür: (AB) 2023/1115 sayılı Tüzük. Sığır, kakao, kahve, yağ palmiyesi, kauçuk, soya ve odun ile bunlardan üretilen belirli ürünlerin AB pazarına ancak ormansızlaşmaya yol açmadığı kanıtlanırsa girmesine izin veriyor. Temel yükümlülükler büyük ve orta ölçekli operatörler için 30 Aralık 2026‘da, yani altı haftadan kısa bir süre sonra uygulanmaya başlıyor. Avrupa Komisyonu 13 ve 18 Kasım 2026’da durum tespiti beyanının TRACES üzerinden nasıl verileceğini anlatan yeni yardım sayfaları yayımladı. AB’ye ahşap mobilya, kâğıt, çikolata, kahve, lastik veya sığır eti satan Türk şirketleri için soru artık “uygulanacak mı” değil, “alıcıya hangi veriyi ne zaman vereceğim” sorusudur.
Kısaca
- EUDR yükümlülükleri büyük ve orta ölçekli operatörler için 30 Aralık 2026’da, 31 Aralık 2024 itibarıyla mikro veya küçük işletme olan operatörler için 30 Haziran 2027’de başlıyor. Eski AB Kereste Tüzüğü ekindeki ürünlerde bu ikinci tarih uygulanmıyor.
- Ürün AB pazarına ilk kez arz edilmeden önce durum tespiti beyanı (DDS) EUDR Bilgi Sistemi üzerinden gönderilmeli. Emtia, 31 Aralık 2020’den sonra ormansızlaşmaya uğramamış araziden gelmeli.
- Beyanın merkezinde üretim parselinin coğrafi konumu var: en az altı ondalık basamaklı koordinat, 4 hektarı aşan parsellerde poligon.
- Türkiye, (AB) 2025/1093 ile düşük riskli ülke sayılıyor. Ancak belirleyici olan emtianın üretildiği ülke: ithal kakaoyla Türkiye’de üretilen çikolata kendiliğinden düşük riskli olmaz.
- Tüzel kişiler için azami para cezası, AB genelindeki yıllık cironun en az %4’ü olacak şekilde belirlenmeli; el koyma ve geçici piyasa yasağı da mümkün.
EUDR ne zaman uygulanacak?
Kısa cevap: büyük ve orta ölçekli şirketler için 30 Aralık 2026, mikro ve küçük işletmeler için 30 Haziran 2027. Tüzük 9 Haziran 2023’te yayımlandı ve 29 Haziran 2023’te yürürlüğe girdi, ancak asıl yükümlülüklerin uygulama tarihi iki kez ertelendi: önce (AB) 2024/3234 (23 Aralık 2024), sonra (AB) 2025/2650 (yayım 23 Aralık 2025, yürürlük 26 Aralık 2025) ile. Ticaret Bakanlığı da 26 Haziran 2026 tarihli duyurusunda aynı iki tarihi teyit etti.
| Kim veya hangi ürün | Uygulama tarihi | Not |
|---|---|---|
| Büyük ve orta ölçekli operatörler, sonraki aşama operatörleri ve tüccarlar | 30 Aralık 2026 | Madde 38(2): Madde 3–13, 16–24, 26, 31 ve 32 |
| 31 Aralık 2024 itibarıyla mikro veya küçük işletme olarak kurulmuş operatörler | 30 Haziran 2027 | Madde 38(3); 2013/34/AB Direktifi’ndeki tanımlar esas |
| Eski AB Kereste Tüzüğü (995/2010) ekindeki ahşap ürünler | 30 Aralık 2026 | Mikro ve küçük işletmeler için de erteleme yok |
| Ek I’deki bazı özel kalemler: dondurulmuş sığır dili (ex 0206 21 00), kahve özleri (2101 11 00), yağ palmiyesi içeren bazı kalemler | 30 Aralık 2027 | Ek I’de kalem bazında belirtilen tarih |
Eski Kereste Tüzüğü 30 Aralık 2026 itibarıyla yürürlükten kalkıyor; 29 Haziran 2023’ten önce üretilmiş ahşap için 31 Aralık 2029’a kadar geçiş kuralı var.
Hangi ürünler EUDR kapsamında? (EUDR Annex 1)
Kısa cevap: yedi emtia ve Ek I’de gümrük tarife koduyla sayılan türev ürünler. Bir ürün ancak Ek I’deki kod ve tanımla eşleşiyorsa kapsama girer. Kodun önündeki “ex”, pozisyonun tamamının değil yalnızca tarif edilen kısmının kapsandığını gösterir; bu yüzden GTİP başlığına bakmak tek başına yeterli değildir. Ek I en son 17 Eylül 2026’da yayımlanan ve 18 Eylül 2026’da yürürlüğe giren (AB) 2026/2102 ile değiştirildi.
| Emtia | Ek I’den örnekler | Türk ihracatçı için not |
|---|---|---|
| Odun | Ahşap mobilya ve parçaları (ex 9403 30, 40, 50, 60, 91), 47 ve 48. fasıllardaki kâğıt hamuru ve kâğıt ürünleri, ahşap prefabrik yapılar (ex 9406 10 00) | Mobilya ve kâğıt-ambalaj sektörü için en geniş etki; kullanılmış ve ikinci el ürünler hariç |
| Kakao | Kakao çekirdeği (1801), ezme (1803), yağ (1804), toz (1805), çikolata ve kakaolu müstahzarlar (1806) | Çikolata ve şekerleme ihracatçıları; kakao ithal olduğu için standart risk ihtimali yüksek |
| Kahve | 0901: kavrulmuş veya kavrulmamış kahve, kabuk ve kahve içeren ikameler | Kahve kavurucuları ve paketleyiciler |
| Kauçuk | Doğal kauçuk (4001), yeni pnömatik lastikler (ex 4011), lastik sırtı (ex 4012 90 30), iç lastik (ex 4013) | Lastik üreticileri; yalnızca sentetik kauçuk içeren ürünler bu kapsamın dışında |
| Sığır | Canlı sığır (ex 0102), sığır eti (ex 0201, ex 0202), sakatat | Deri ve tabaklanmış deri kalemleri (ex 4101, ex 4104, ex 4107) 2026/2102 ile Ek I’den çıkarıldı |
| Soya | Soya fasulyesi (1201), soya unu (1208 10), soya yağı (1507), küspe (2304) | Yem ve yağ sanayii |
| Yağ palmiyesi | Palmiye yağı ve fraksiyonları (1511), palmiye çekirdeği yağı kalemleri | Gıda ve kozmetik; bazı kalemler 30 Aralık 2027’den itibaren |
Türk ihracatçı beyanı kendisi mi verecek?
Kısa cevap: çoğu durumda beyanı AB’deki alıcı verir, ama veriyi Türk tedarikçi sağlar. Tüzüğün 7. maddesine göre AB dışında yerleşik bir kişi ürünü AB pazarına arz ederse, ürünü AB’de ilk kez piyasada bulunduran AB’de yerleşik kişi “operatör” sayılır. Yani Türk şirketinin AB’deki ithalatçısı, distribütörü ya da şirketin AB’deki kendi iştiraki durum tespiti beyanından (DDS) sorumlu olur.
Bu, Türk şirketinin işini kolaylaştırmaz: operatör beyanı ancak üretim yerinin koordinatlarını, üretim tarihini, miktarı ve tedarikçi bilgisini toplayarak verebilir. Bu bilgiyi veremeyen tedarikçi, uygunsuzluk riski ihmal edilebilir düzeye indirilemediği için sipariş dışı kalabilir: tüzük, böyle bir ürünün piyasaya arz edilmesini yasaklıyor.
Tedarik zincirinin sonraki halkaları (sonraki aşama operatörleri ve tüccarlar) yeni DDS göndermez. Tedarikçi ve alıcı bilgilerini en az beş yıl saklar; doğrudan tedarikçisi operatörse DDS referans numarasını da saklar. KOBİ olmayanlar Bilgi Sistemi’ne önceden kaydolur.
Durum tespiti beyanında (DDS) hangi bilgiler isteniyor?
Kısa cevap: ürünün kodu ve miktarı, üretim ülkesi, üretim parselinin koordinatları ve üretim tarihi; beyan, uygunsuzluk riskinin bulunmadığını veya ihmal edilebilir olduğunu bildirir. Ana şartlar şunlar:
- Kesim tarihi: emtia 31 Aralık 2020’den sonra ormansızlaşmaya uğramamış arazide üretilmiş olmalı. Odunda hasat ayrıca bu tarihten sonra orman bozulmasına yol açmamış olmalı. Ürün, üretim ülkesinin ilgili mevzuatına da uygun üretilmiş olmalı.
- Coğrafi konum: enlem ve boylam en az altı ondalık basamakla verilir. Sığır dışındaki emtialarda 4 hektarı aşan parseller, sınırı tarif eden poligonla gösterilir. Birden çok parsel varsa hepsi bildirilir. Sığırda hayvanların tutulduğu tüm işletmelerin konumu esas alınır.
- Kayıt süresi: operatör beyan kayıtlarını gönderimden itibaren beş yıl saklar ve DDS referans numarasını zincirin sonraki halkasına iletir.
- Kanal: beyan, tüzüğün 33. maddesindeki EUDR Bilgi Sistemi üzerinden verilir; uygulamada bu TRACES ortamıdır. Komisyon’un 18 Kasım 2026 tarihli yardım sayfası, hukuki geçerliliği olan gönderimlerin canlı sistemde yapıldığını, ACCEPTANCE ortamının yalnızca test için olduğunu açıklıyor.
Düşük riskli ülkede yerleşik ve ürünü orada bizzat yetiştiren, hasat eden veya hayvanı orada yetiştiren mikro ve küçük birincil operatörler, her sevkiyat için ayrı DDS yerine Ek III’e göre tek seferlik basitleştirilmiş beyan verebilir. Bu operatörler koordinat yerine parsellerin veya işletmenin posta adresini de kullanabilir.
Türkiye düşük riskli ülke: bu ne anlama geliyor?
Kısa cevap: Türkiye’de üretilen emtiada AB’li alıcının işi kolaylaşır, ama beyan yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Komisyon’un 23 Mayıs 2025’te yayımlanan (AB) 2025/1093 sayılı Uygulama Tüzüğü’nde Türkiye düşük riskli ülkeler arasında yer alıyor. Bu durumda operatör, tüm girdilerin düşük riskli yerlerde üretildiğini doğrularsa 13. madde kapsamında basitleştirilmiş durum tespiti yapabilir ve risk değerlendirmesi ile risk azaltımı adımlarını uygulamak zorunda kalmaz. Bilgi toplama ve beyan verme yükümlülüğü ise devam eder.
Kritik nokta şu: esas alınan, sevkiyat veya son işleme ülkesi değil, emtianın üretildiği ülkedir. Türkiye’de dikilen bir koltuğun ahşabı başka ülkeden geliyorsa veya çikolatanın kakaosu Batı Afrika’dan ithal ediliyorsa, risk o ülkeye göre değerlendirilir. Tedarik zinciri karmaşıksa, menşei bilinmeyen veya yüksek riskli girdilerle karışma ihtimali varsa basitleştirilmiş yol kullanılamaz.
EUDR sertifikası diye bir belge var mı?
Kısa cevap: hayır, tüzük bir “EUDR sertifikası” öngörmüyor; yükümlülük durum tespiti ve DDS beyanıdır. Tüzüğün 10. maddesi, sertifikasyon veya üçüncü taraf doğrulamalı sistemlerden gelen bilgilerin risk değerlendirmesinde tamamlayıcı bilgi olarak kullanılabileceğini söylüyor; ancak bu bilgilerin de 9. maddedeki şartları (koordinat, üretim tarihi vb.) karşılaması gerekiyor. Sertifika tek başına beyanın yerine geçmez.
EUDR’ye uymamanın cezası ne?
Kısa cevap: tüzel kişiler için azami para cezası, AB genelindeki yıllık cironun en az %4’ü olacak şekilde belirlenmeli. Bu, her ihlalde otomatik %4 ceza demek değildir; üye devletler azami tutarı bu seviyenin altında tutamaz ve gerekirse elde edilen ekonomik menfaati aşacak şekilde artırır. 25. madde ayrıca ürüne ve işlem gelirine el koyma, en fazla 12 ay kamu ihaleleri ve kamu finansmanından dışlama, ağır veya tekrarlanan ihlallerde geçici piyasa ya da ihracat yasağı öngörüyor. Ceza AB’deki operatöre kesilir; Türk tedarikçi için sonuç, sözleşmenin ve pazarın kaybıdır.
Son gelişmeler: 19 Ekim – 18 Kasım 2026
| Tarih | Gelişme | Ne değiştiriyor |
|---|---|---|
| 13 Kasım 2026 | Avrupa Komisyonu TRACES yardım sayfaları: tek seferlik basitleştirilmiş beyanın oluşturulması, DDS statüleri, beyanların gruplanması | Teknik kılavuz; yeni yükümlülük yok |
| 18 Kasım 2026 | TRACES yardım sayfaları: EU Login ile kayıt, canlı sistem ile test ortamı farkı, yeni DDS oluşturma ve gönderme | Beyanın nasıl verileceğini adım adım açıklıyor; test gönderimi resmi beyan değildir |
| Dönem içinde | Uygulama tarihini, Ek I’i, ülke risk listesini veya beyan yükümlülüklerini değiştiren yeni bağlayıcı düzenleme | Resmi kaynakta bulunamadı: takvim değişmedi |
| Dönem içinde | Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı veya TİM’in yeni EUDR duyurusu | Resmi kaynakta bulunamadı |
Daha önceki önemli adımlar: 14 Temmuz 2026’da yayımlanan (AB) 2026/1565 (yürürlük 17 Temmuz 2026; DDS’lerin yetkili makamlara atanmasına ilişkin hüküm 15 Ekim 2026’dan itibaren uygulanıyor) ve Ek I’i değiştiren (AB) 2026/2102 (yürürlük 18 Eylül 2026).
Şirketler ne yapmalı?
- Ürün listenizi Ek I ile eşleştirin. AB’ye sattığınız her ürünün GTİP kodunu 18 Eylül 2026 tarihli konsolide Ek I ile karşılaştırın; “ex” kodlarda tanımı okuyun.
- Emtianın menşeini çıkarın. Ahşap, kakao, kahve, kauçuk veya soya girdinizin hangi ülkede, hangi parselde üretildiğini tedarikçilerinizden yazılı olarak isteyin.
- Koordinat ve tarih verisini hazırlayın. En az altı ondalık basamaklı koordinat, 4 hektarı aşan parsellerde poligon, üretim tarihi veya aralığı, miktar.
- AB’li alıcınızla rolleri netleştirin. DDS’yi kimin vereceğini, hangi formatta veri istendiğini ve DDS referans numarasının nasıl paylaşılacağını sözleşmeye yazın.
- AB’de iştirakiniz varsa TRACES’e kaydolun. EU Login ile kayıt olun, önce ACCEPTANCE test ortamında deneyin, resmi beyanı canlı sistemde verin.
- Beş yıllık kayıt düzeni kurun. Tedarikçi belgeleri, koordinatlar ve DDS numaraları beş yıl erişilebilir olmalı.
- Takvimi işletme ölçeğine göre planlayın. Alıcınız büyük veya orta ölçekliyse 30 Aralık 2026’dan sonraki ilk sevkiyatlar için veri şimdiden hazır olmalı.
Sık yapılan hatalar
- “Türkiye düşük riskli, bizi ilgilendirmez” diye düşünmek: beyan yükümlülüğü devam ediyor ve ithal girdide risk menşe ülkeye göre belirleniyor.
- Ürünün GTİP başlığına bakıp kapsam dışı sanmak: “ex” kodlarda belirleyici olan Ek I’deki tanım.
- Koordinat yerine yalnızca şehir veya fabrika adresi vermek: genel kural, üretim parselinin koordinatıdır.
- Bir “EUDR sertifikası” satın alıp işi bitmiş saymak: tüzükte böyle bir belge yok.
- Test ortamında gönderilen beyanı resmi beyan sanmak.
Sık sorulan sorular
EUDR nedir, kısaca?
AB’nin (AB) 2023/1115 sayılı ormansızlaşmanın önlenmesi tüzüğüdür. Yedi emtia ve türev ürünlerinin AB pazarına ancak 31 Aralık 2020’den sonra ormansızlaşmaya uğramamış araziden geldiği ve üretim ülkesinin mevzuatına uygun üretildiği beyan edilerek girmesine izin verir.
EUDR yönetmeliği Türk ihracatçıyı doğrudan bağlıyor mu?
Tüzük, ürünü AB pazarına arz eden operatöre yükümlülük getirir. AB dışındaki şirket ürünü arz ettiğinde AB’deki ilk kişi operatör sayılır. Türk şirketi pratikte veri sağlayıcıdır; AB’de iştiraki varsa o iştirak doğrudan sorumlu olabilir.
Deri ihracatçısı EUDR kapsamında mı?
Ham, tabaklanmış ve ileri işlem görmüş sığır derisi kalemleri (ex 4101, ex 4104, ex 4107), 18 Eylül 2026’da yürürlüğe giren (AB) 2026/2102 ile Ek I’den çıkarıldı. Diğer ürünleriniz için Ek I’i ayrıca kontrol edin.
Küçük işletmeyiz, 30 Haziran 2027’ye kadar zamanımız var mı?
Erteleme, 31 Aralık 2024 itibarıyla mikro veya küçük işletme olarak kurulmuş operatörler içindir ve eski Kereste Tüzüğü ekindeki ürünleri kapsamaz. Belirleyici olan sizin değil, beyanı veren AB’deki operatörün ölçeğidir: alıcınız büyük bir şirketse veri 30 Aralık 2026’dan itibaren istenecek.
EUDR’nin tarihi yine ertelenebilir mi?
18 Kasım 2026 itibarıyla takvimi değiştiren yeni bir düzenleme resmi kaynaklarda yer almıyor. Planlamayı yürürlükteki tarihlere göre yapmak gerekiyor.
Kaynak
- (AB) 2023/1115 sayılı Tüzük, 18 Eylül 2026 tarihli konsolide metin (EUR-Lex)
- Avrupa Komisyonu, TRACES yardım sayfası: yeni durum tespiti beyanı oluşturma ve gönderme (18 Kasım 2026)
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü Bilgilendirme Semineri duyurusu (26 Haziran 2026)
- (AB) 2025/2650 (AB Resmî Gazetesi, 23 Aralık 2025), (AB) 2025/1093 (23 Mayıs 2025), (AB) 2026/1565 (14 Temmuz 2026), (AB) 2026/2102 (17 Eylül 2026): EUR-Lex
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla resmi kaynaklara göre hazırlanmıştır; ürün kapsamı ve beyan şartları için güncel konsolide metni ve AB’deki alıcınızın talimatlarını esas alın.




