Türkiye–Kazakistan ticareti son on yılda belirgin biçimde büyüdü, ancak bu büyüme iki yönde aynı hızda gerçekleşmedi: Kazakistan’dan alınan hammadde ve enerji girdileri, Türkiye’nin bu ülkeye sattığı mamul ürünlerden çok daha hızlı arttı. 2025 yılında da tablo değişmedi; ticaret hacmi yükseldi, Türkiye’nin Kazakistan’a satışları ise geriledi. Bu yazıda resmî kaynaklardaki rakamları, iki ülkenin istatistikleri arasındaki farkı, ürün yapısını ve Kazakistan pazarını hedefleyen Türk ihracatçı için öne çıkan fırsat ve engelleri bir arada ele alıyoruz.
Kısaca
- Kazakistan istatistiklerine göre 2025’te ikili ticaret hacmi 5,41 milyar dolar: Kazakistan’ın Türkiye’ye satışı 3,90 milyar dolar, Türkiye’den alımı 1,51 milyar dolar.
- Türkiye Dışişleri Bakanlığının yayımladığı Türkiye verilerinde aynı yıl için hacim 9,94 milyar dolar, ihracatımız 3,19 milyar dolar, ithalatımız 6,75 milyar dolar. İki seri arasında büyük fark var; birlikte kullanılmamalı.
- Her iki seride de 2025’in yönü aynı: hacim arttı, Türkiye’nin satışları azaldı, Türkiye aleyhine açık genişledi.
- Kazakistan’ın Türkiye’ye satışlarının yaklaşık %82’si bakır ve ham petrolden oluşuyor.
- Kazakistan verilerine göre Türkiye’nin bu ülkenin ithalatındaki payı 2023’te %3,34 iken 2025’te %2,33’e indi; Rusya ve Çin’in payı ise %29’un üzerinde.
Türkiye–Kazakistan ticaret hacmi 2025’te ne kadar?
Cevap, hangi ülkenin istatistiğine bakıldığına göre değişiyor: Kazakistan İstatistik Kurumu verilerine göre 5,41 milyar dolar, Türkiye verilerine göre 9,94 milyar dolar. Bu nedenle bir rakam kullanılırken mutlaka kaynağı belirtilmelidir.
Aşağıdaki ilk tablo, Ticaret Bakanlığı Astana Ticaret Müşavirliğinin Haziran 2026 tarihli sunumunda yer alan ve Kazakistan İstatistik Kurumuna (stat.gov.kz) dayanan rakamları gösteriyor. Tutarlar milyon ABD dolarıdır; denge Türkiye açısından hesaplanmıştır.
| Yıl | Türkiye → Kazakistan | Kazakistan → Türkiye | Ticaret hacmi | Türkiye’nin dengesi |
|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2.041,7 | 3.943,3 | 5.985,0 | −1.901,6 |
| 2024 | 1.662,0 | 3.315,4 | 4.977,4 | −1.653,4 |
| 2025 | 1.512,6 | 3.899,9 | 5.412,5 | −2.387,3 |
İkinci tablo, Türkiye Dışişleri Bakanlığının «Türkiye–Kazakistan Ekonomik İlişkileri» sayfasında yer alan rakamlardır (milyar ABD doları).
| Yıl | İhracatımız | İthalatımız | Ticaret hacmi | Denge |
|---|---|---|---|---|
| 2022 | 1,60 | 6,80 | 8,40 | −5,20 |
| 2023 | 3,01 | 7,13 | 10,14 | −4,12 |
| 2024 | 3,32 | 5,31 | 8,63 | −1,99 |
| 2025 | 3,19 | 6,75 | 9,94 | −3,56 |
İki ülkenin rakamları neden birbirini tutmuyor?
Bir ülkenin açıkladığı ihracat ile karşı ülkenin açıkladığı ithalat çoğu zaman aynı değildir; Türkiye–Kazakistan ticaretinde bu fark özellikle büyüktür. 2025 için Türkiye kendi ihracatını 3,19 milyar dolar olarak gösterirken, Kazakistan Türkiye’den ithalatını 1,51 milyar dolar olarak kaydediyor. İthalat tarafında da benzer bir açıklık var: 6,75 milyar dolara karşılık 3,90 milyar dolar.
İncelediğimiz resmî kaynaklar bu farkın nedenini açıklamıyor; bu yüzden biz de neden üzerine tahmin yürütmüyoruz. Pratik sonuç şudur: iki seriyi tek bir kesintisiz seri gibi birleştirip «10 yılda büyüme oranı» hesaplamak yanıltıcı olur. Pazar payı ve rakip karşılaştırması yaparken Kazakistan verisi, Türkiye’nin toplam dış ticareti içindeki yerini değerlendirirken Türkiye verisi esas alınmalıdır.
2025’te ne değişti?
Hacim arttı, ancak artışı Türkiye’nin satışları değil, Kazakistan’dan alımlar taşıdı. Bu sonuç her iki veri setinde de aynı yöndedir.
| Gösterge (2024 → 2025) | Kazakistan verisi | Türkiye verisi |
|---|---|---|
| Ticaret hacmi | yaklaşık +%8,7 | yaklaşık +%15,2 |
| Kazakistan’ın Türkiye’ye satışı | yaklaşık +%17,6 | yaklaşık +%27,1 |
| Türkiye’nin Kazakistan’a satışı | yaklaşık −%9,0 | yaklaşık −%3,9 |
| Türkiye’nin açığı | 1,65 → 2,39 milyar dolar | 1,99 → 3,56 milyar dolar |
Oranlar, kaynaklardaki yıllık dolar tutarlarından tarafımızca hesaplanmıştır. Kazakistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu aynı gelişmeyi yuvarlanmış rakamlarla, ticaret hacminde %8,8 ve Türkiye’ye ihracatta %17,7 artış olarak duyurmuştur.
2024 yılı için iki seri farklı yöne işaret ediyor: Kazakistan verisinde her iki yönde daralma var (hacim yaklaşık −%16,8, Türkiye’den alım −%18,6, Türkiye’ye satış −%15,9); Türkiye verisinde ise ihracatımız 3,01 milyar dolardan 3,32 milyar dolara çıkıyor, ithalatımız geriliyor. Dolayısıyla «2025’te ticaret ilişkileri büyüdü» demek doğrudur; «Türk ihracatçının Kazakistan pazarındaki performansı iyileşti» demek ise iki seriyle de desteklenmiyor.
Türkiye’nin Kazakistan’a satışları son 10 yılda nasıl seyretti?
Kazakistan’ın Türkiye’den ithalatı 2016’da yaklaşık 0,6 milyar dolar düzeyindeydi, 2023’te 2,0 milyar doları aşarak zirve yaptı, sonraki iki yılda 1,5 milyar dolara geriledi. Aşağıdaki tablo Kazakistan tarafının kayıtlarına dayanır; 2016–2021 değerleri TİM’in Kazakistan Ülke Bilgi Notunda (TradeMap, ayna veri) grafik olarak verilen yuvarlanmış rakamlardır, 2023–2025 değerleri Kazakistan İstatistik Kurumu verisidir.
| Yıl | Kazakistan’ın Türkiye’den ithalatı (milyar $) | Kaynak |
|---|---|---|
| 2016 | 0,6 | TİM / TradeMap |
| 2017 | 0,7 | TİM / TradeMap |
| 2018 | 0,7 | TİM / TradeMap |
| 2019 | 0,9 | TİM / TradeMap |
| 2020 | 1,0 | TİM / TradeMap |
| 2021 | 1,3 | TİM / TradeMap |
| 2022 | — | Aynı kapsamda doğrulanmış veri elde edilemedi |
| 2023 | 2,04 | stat.gov.kz |
| 2024 | 1,66 | stat.gov.kz |
| 2025 | 1,51 | stat.gov.kz |
İki dönem farklı yayınlardan geldiği için tablo eğilimi göstermek amacıyla okunmalı; kesin bir 10 yıllık büyüme oranı veya yıllık bileşik büyüme hesabı için 2016–2025’in tamamı tek kaynaktan ve tek ticaret tanımıyla yeniden çekilmelidir. Kazakistan’dan ithalat yönünde 2016–2021 için aynı nitelikte doğrulanmış bir yıllık seri bu yazıya dâhil edilmemiştir.
Türkiye Kazakistan’dan ne alıyor?
Ağırlıklı olarak sanayi girdisi: bakır, ham petrol ve diğer metaller. Kazakistan’ın İstanbul Başkonsolosluğunun açıklamasına göre 2025’te Türkiye’ye başlıca satış kalemleri şöyledir:
| Ürün grubu | 2025 satış değeri |
|---|---|
| Bakır ve bakır katotları | 1,7 milyar dolar |
| Ham petrol | 1,5 milyar dolar |
| İşlenmemiş alüminyum | 160,6 milyon dolar |
| Kuru baklagiller | 155,2 milyon dolar |
| Petrol ürünleri | 136,7 milyon dolar |
| Propilen polimerleri | 72 milyon dolar |
Bakır ve ham petrol birlikte yaklaşık 3,2 milyar dolar ediyor; bu, Kazakistan’ın kendi kayıtlarına göre Türkiye’ye toplam satışının yaklaşık %82’sidir (oran, açıklamadaki yuvarlanmış değerlerden hesaplanmıştır). Aynı açıklama 2025’te bakır satış değerinde %23,6, ham petrolde %23,7 artış bildiriyor.
Bu yoğunlaşmanın üç sonucu var:
- Kazakistan → Türkiye yönü büyük ölçüde enerji ve metal girdilerine dayanıyor.
- Ticaretin dolar değeri yalnızca gönderilen miktarla değil, bu ürünlerin dünya fiyatlarıyla da değişiyor.
- Açıklamada fiyat ve miktar etkisi ayrı verilmediği için artışın ne kadarının fiyattan, ne kadarının tonajdan kaynaklandığı kesinleştirilemiyor. Dolar bazındaki büyümeyi «fiziksel yük aynı oranda arttı» diye okumak doğru olmaz.
Dışişleri Bakanlığı da başlıca ithal ürünlerimizi petrol, rafine bakır, çinko, bütan, kurşun, petrol gazları ve hidrokarbonlar, mercimek ve alüminyum olarak sıralıyor.
Türkiye Kazakistan’a ne satıyor?
Dışişleri Bakanlığına göre başlıca ihraç ürünlerimiz ilaçlar, orta yağlar, halı ve yer kaplamaları, giyim ürünleri ve binek otomobillerdir. Sektör bazında en son ayrıntılı tabloyu TİM’in 2021 verileri sunuyor; güncel sıralama olarak değil, ihracatın yapısını gösteren bir referans olarak değerlendirilmelidir:
| Sektör | 2021 ihracatı (milyon $) | 2020’ye göre değişim |
|---|---|---|
| Hazır giyim ve konfeksiyon | 331,0 | +%50 |
| Kimyevi maddeler ve mamulleri | 121,4 | +%34 |
| Makine ve aksamları | 112,8 | +%35 |
| Elektrik ve elektronik | 86,2 | −%7 |
| Demir ve demir dışı metaller | 58,0 | +%36 |
| Tekstil ve hammaddeleri | 55,5 | +%103 |
| Mobilya, kâğıt ve orman ürünleri | 54,7 | +%16 |
| Halı | 50,3 | +%48 |
Türkiye’nin Kazakistan pazarındaki payı geriliyor mu?
Kazakistan verilerine göre evet: Türkiye’nin Kazakistan ithalatındaki payı üç yılda %3,34’ten %2,33’e indi.
| Yıl | Kazakistan’ın toplam ithalatı (milyar $) | Türkiye’den ithalat (milyar $) | Türkiye’nin payı |
|---|---|---|---|
| 2023 | 61,16 | 2,04 | %3,34 |
| 2024 | 60,40 | 1,66 | %2,75 |
| 2025 | 64,85 | 1,51 | %2,33 |
Bu düşüş özellikle önemlidir: Kazakistan’ın toplam ithalatı 2025’te yaklaşık %7 artarken Türkiye’den ithalatı geriliyor. Yani sorun pazarın küçülmesi değil, pazar payı kaybıdır.
2025’te Türkiye, Kazakistan’ın ihracat pazarları arasında %4,93 payla 5. sırada (İtalya, Çin, Rusya ve Hollanda’dan sonra), ithalat tedarikçileri arasında ise 7. sırada yer alıyor. Tedarikçi sıralamasında Rusya %29,7, Çin %29,2 payla ilk iki sırada; onları Almanya (%4,8), Güney Kore (%3,5), ABD (%3,3) ve Fransa (%2,4) izliyor. Müşavirlik sunumu, Avrasya Ekonomik Birliği çerçevesindeki gümrük birliğinden sonra Rus mallarının Kazakistan pazarında belirgin biçimde ağırlık kazandığını da not ediyor.
Yatırım ilişkisi ticaret rakamlarından ne kadar farklı?
Oldukça farklı: mal ihracatı gerilerken Türk şirketlerinin Kazakistan’daki varlığı güçlü kalıyor. Ticaret Bakanlığının Haziran 2026 sunumuna göre Türkiye’nin Kazakistan’daki yatırımları 6 milyar dolara, Kazakistan’ın Türkiye’deki yatırımları 2,4 milyar dolara ulaşmıştır. Dışişleri Bakanlığı aynı büyüklükleri 2025 itibarıyla yaklaşık 5,8 milyar dolar ve 2 milyar doların üzeri olarak veriyor. Bunlar bir yıllık akım değil, toplam yatırım büyüklükleridir.
- Kazakistan’da Türkiye menşeli toplam 5.007 şirket kayıtlı, bunların 3.700’ü faal (Müşavirlik sunumu). Dışişleri Bakanlığı «3.000’den fazla Türk sermayeli şirket ve işletme» ifadesini kullanıyor.
- Karşılaştırma için: Rusya menşeli 27.961 (faal 21.231), Çin menşeli 8.225 (faal 6.140) şirket bulunuyor.
- 14 Mayıs 2026’da Astana’da yapılan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi 6. Toplantısı kapsamındaki iş forumunda toplam değeri yaklaşık 1,9 milyar dolar olan 11 ticari anlaşma imzalandı.
Bu ayrım önemlidir: Türkiye’den doğrudan ihracatın azalması, Kazakistan’daki Türk şirketlerinin faaliyetinin aynı ölçüde azaldığı anlamına gelmez. Yerel üretim, yerel satış ve yatırım ile sınır ötesi mal ticareti farklı göstergelerdir.
Kazakistan pazarına girişte en büyük engeller neler?
Müşavirliğe göre en büyük engel mesafe ve taşıma maliyetidir: Türkiye’den bir TIR’ın Kazakistan’a maliyeti yaklaşık 8.000 dolardır ve bu, bazı Türk mallarının pazara girmesini engellemektedir. Düşük birim değerli, ağır ürünlerde navlun fiyat rekabetini doğrudan sınırlar.
Sunumda sayılan diğer olumsuz unsurlar:
- Kazakistan’ın Rusya ve Çin’e bağımlılığı (toplam dış ticaretinin neredeyse %60’ı);
- 20,16 milyonluk nüfus nedeniyle pazarın görece dar olması;
- açık denize çıkışın bulunmaması;
- yoğun bürokrasi ve sık karşılaşılan hukuki sorunlar;
- Rusya–Ukrayna savaşının etkileri ve petrol ihracatının büyük bölümünün CPC boru hattına bağlı olması.
Avantaj tarafında ise transit konum öne çıkıyor: sunuma göre Çin’den Avrupa’ya yük, Orta Koridor ve Türkiye üzerinden trenle yaklaşık 7.000 kilometreyi 12 günde kat ediyor; kuzey rotasında 10.000 kilometre en az 20 gün, Süveyş üzerinden deniz yolunda 20.000 kilometre 45–60 gün sürüyor. Ülkede 17 özel ekonomik bölge ve 67 organize sanayi bölgesi bulunuyor.
Türk ihracatçı için hangi ürün ve sektörler öne çıkıyor?
Ticaret Bakanlığı sunumunda potansiyel ürünler ve sektörler şöyle sıralanıyor:
- maden, inşaat ve yol makineleri;
- medikal malzemeler;
- mobilya ve prefabrik yapılar;
- ısıtma, soğutma ve iklimlendirme sistemleri;
- hazır giyim ve tekstil;
- maden sektörü, enerji yatırımları, bilişim ve taahhüt işleri.
Bunlar gerçekleşmiş satış artışı değil, Bakanlığın belirlediği potansiyel alanlardır. Ticari değerlendirmede her ürün için GTİP bazında talep, rakip fiyatı, taşıma maliyeti ve ithalat şartları ayrıca incelenmelidir.
İhracatçı bugün ne yapmalı?
Müşavirliğin firmalara önerileri ile rakamların gösterdiği tablo birlikte okunduğunda şu adımlar öne çıkıyor:
- Fiyat teklifini navlun dâhil teslim maliyeti üzerinden hesaplayın; TIR başına yaklaşık 8.000 dolarlık taşıma, birim değeri düşük ürünlerde marjı belirler.
- Rakip analizini Rus ve Çinli tedarikçilere göre yapın; pazarın yaklaşık %59’u bu iki ülkede.
- Yerinde pazarlama için şube açmayı veya güvenilir yerel ortakla çalışmayı değerlendirin; Rusça veya Kazakça bilen personel istihdam edin.
- Tüm iş birliklerini yazılı sözleşmeye bağlayın, mümkünse vadeli ödemeden kaçının; işin niteliğine göre Kazakistan’da faal bir hukuk bürosundan destek alın.
- Ticaret Bakanlığının ihracata yönelik devlet yardımlarını (yurt dışı birim, pazar ve sektör raporları) kullanın; Astana Ticaret Müşavirliği ve «Müşavire Danışın» sistemiyle temas kurun.
- Pazar payı takibinde Kazakistan verisini esas alın: kendi ürün grubunuzda Türkiye’nin payının düşüp düşmediğini GTİP bazında kontrol edin.
İlgili yazılarımız: Kazakistan Pazarına Giriş: Türk İhracatçılar için Stratejik Rehber, BDT ülkelerinin ithalatı 2026’da büyüyor, Kazakistan Orta Koridor’u güçlendiriyor.
Genel değerlendirme
- Türkiye’nin Kazakistan’a satışları 2016’dan 2023’e kadar yükseldi, 2023’ten sonra Kazakistan verilerinde hem tutar hem pazar payı olarak geriledi.
- 2025’teki toparlanmayı esas olarak Kazakistan’ın bakır ve ham petrol satışları taşıdı; Türkiye aleyhine açık her iki veri setinde de genişledi.
- İki ülkenin istatistikleri arasındaki fark büyüktür; her rakam kaynağıyla birlikte kullanılmalıdır.
- Yatırım ve yerel şirket faaliyeti, mal ticaretinin ötesinde güçlü bir ekonomik bağ oluşturuyor.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye–Kazakistan ticaret hacmi 2025’te kaç dolar?
Kazakistan İstatistik Kurumu verilerine göre 5,41 milyar dolar; Türkiye Dışişleri Bakanlığının yayımladığı Türkiye verilerine göre 9,94 milyar dolar.
Türkiye Kazakistan ile ticarette açık mı veriyor?
Evet. 2025’te açık Kazakistan verilerine göre 2,39 milyar dolar, Türkiye verilerine göre 3,56 milyar dolardır.
Kazakistan Türkiye’ye en çok ne satıyor?
Bakır ve bakır katotları (1,7 milyar dolar) ile ham petrol (1,5 milyar dolar). Bu iki kalem toplam satışın yaklaşık %82’sini oluşturuyor.
Türkiye’nin Kazakistan ithalatındaki payı ne kadar?
Kazakistan verilerine göre 2025’te %2,33; Türkiye bu ülkenin tedarikçileri arasında 7. sırada. 2023’te pay %3,34 idi.
Kazakistan’da kaç Türk şirketi var?
Ticaret Bakanlığının Haziran 2026 sunumuna göre Türkiye menşeli 5.007 kayıtlı şirketin 3.700’ü faaldir.
Türkiye’den Kazakistan’a TIR taşıması ne kadar tutuyor?
Astana Ticaret Müşavirliği maliyeti TIR başına yaklaşık 8.000 dolar olarak belirtiyor; güncel teklif için lojistik firmanızdan fiyat alın.
Kaynak
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Astana Ticaret Müşavirliği: «Kazakistan Genel Ekonomik Durum ve Ülkede Yatırım Fırsatları», Haziran 2026 (Kazakistan İstatistik Kurumu verileriyle)
- T.C. Dışişleri Bakanlığı: Türkiye–Kazakistan Ekonomik İlişkileri
- Kazakistan Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu: Kazakistan–Türkiye ticari ve ekonomik iş birliği
- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM): Kazakistan Ülke Bilgi Notu, Ekim 2022
Bu materyal 9 Ekim 2026 itibarıyla kamuya açık resmî kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; ticari, hukuki veya yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Oranlar kaynaklardaki tutarlardan hesaplanmış, değerlendirmeler rakamlardan ayrı tutulmuştur.