Türk Girişimciler İçin Rusya ve BDT Pazarlarına Açılma Rehberi

Türkiye’nin girişimcilik ekosistemi son yıllarda dikkat çekici bir büyüme kaydederek küresel pazarlara açılma yolunda güçlü bir zemin oluşturdu. Bu yazıda, özellikle Rusya ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) bölgelerine odaklanmak isteyen Türk girişimciler için stratejik bilgiler, sektörel fırsatlar ve yasal düzenlemelere dair kapsamlı bir rehber sunulmaktadır.

Türkiye Girişimcilik Ekosisteminin Yükselişi

2024 yılı Türkiye için girişimcilik açısından rekorların kırıldığı bir yıl oldu. Toplam 469 yatırım anlaşması ile $1.1 milyar (TL 39.23 milyar) yatırım alan Türkiye, bir önceki yıla göre işlem sayılarında %31, anlaşma büyüklüklerinde ise %44 artış kaydetti. Toplamda 579 girişim yatırım aldı ve bu, bugüne kadarki en yüksek rakamdır.

TÜBİTAK, BİGG programı aracılığıyla biyoteknoloji, sağlık ve yapay zeka alanlarında ağırlıklı olarak erken aşama yatırımlar gerçekleştirerek bu büyümeye katkı sundu. 2025’in ilk yarısında yatırım ivmesi devam etmekte olup, 90 finansman turunda toplam $210 milyon yatırım sağlanmıştır.

Öne Çıkan Sektörler

• yapay zeka: 2024’te en fazla yatırım alan sektör konumunda
• bulut tabanlı yazılım hizmetleri
• finansal teknoloji (fintech)
• oyun sektörü

Ekosistemin destek altyapısı da genişlemektedir. 2024’te beş yeni kurumsal girişim sermayesi fonu (CVC) kurulurken, toplam sayı 91’e çıkmıştır. Ayrıca toplam 455 girişim sermayesi yatırım fonu (VCIF) onaylanmış ve bunların 440’ı aktif olarak faaliyet göstermektedir.

İhracat Performansı ve Hedef Pazarlar

2024 İhracat Başarıları

Türkiye’nin ihracatı 2024 yılında $262 milyar seviyesine ulaşarak %2.5 oranında artış gösterdi. Hizmet sektörü bu ihracata önemli katkı sağladı. Özellikle e-ticaret ihracatı $6.5 milyar ile toplam ihracatın %2.5’ini oluşturdu.

Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye’de hizmet sektöründe yaklaşık 4 milyon aktif işletme faaliyet göstermekte olup, 2024 yılı toplam cirosu 91.65 trilyon TL olarak gerçekleşmiştir.

2025 İhracat Hedefleri

2025 yılı için planlanan $280 milyar ihracat hedefi, yaklaşık %7’lik bir artış anlamına gelmektedir. Türkiye’nin 77 maddelik İhracat Eylem Planı kapsamında bu hedefe ulaşılması planlanmaktadır.

Planın Ana Bileşenleri

• dfif destekleri: piyasa oynaklıklarında ihracatçılara finansal destek sağlar
• mal ihracatı destekleri: altyapı, lojistik ve pazar erişimi konularında iyileştirmeler sunar
• hizmet ihracatı desteği: bilişim, turizm ve danışmanlık gibi yüksek katma değerli sektörleri hedef alır
• ticaret diplomasisi ve çok taraflı ilişkiler: ihracatçılara yeni pazar erişim imkânı sağlar
• gümrük kolaylıkları: ihracat işlemlerini sadeleştirerek zaman ve maliyet avantajı sunar
• ihracat finansmanı: uygun kredi ve ödeme süresi düzenlemeleri sunarak rekabet gücünü artırır

Rusya ve BDT Pazarlarına Açılma Stratejileri

Türk girişimciler özellikle Rusya ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerine açılmak adına aşağıdaki stratejileri dikkate almalıdır:

• bölgesel ticaret diplomasisi: Türkiye’nin BDT ülkeleri ile tarihsel ve coğrafi bağları önemli kapılar açmaktadır
• altyapı ve hizmet entegrasyonu: lojistik, teknoloji altyapısı ve yerel iş ortakları ile entegrasyon rekabeti artırır
• yerel gerekliliklere uyum: mevzuata uygunluk ve kültürel hassasiyet başarının anahtarıdır

Başarılı Girişimcilik Örnekleri

TT Ventures gibi kurumsal girişim programları, Türk girişimcilere yurtdışı tanıtımında önemli rol oynamaktadır. Türk girişimciler, CES 2025 gibi etkinliklerde yapay zeka, VR ve büyük veri alanında ürünlerini sergileyerek dikkat çekmektedir.

İhracat Mevzuatı ve Uyum Süreçleri

Türkiye’nin ihracat sistemi, Gümrük Kanunu, döviz mevzuatı, uluslararası sözleşmeler ve Merkez Bankası genelgelerine dayanmaktadır. Bu kapsamda, ihracatçılar için bazı temel yükümlülükler mevcuttur:

• gelirlerin yurda getirilmesi: ihracat gelirleri, fiili ihracat tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilmelidir
• yetkisiz ihracat cezaları: yasaklı ürünlerin izinsiz ihracatında gümrük değerinin %200’ü kadar idari ceza kesilir

Silahlı malzeme, tarım ürünleri ve nükleer maddeler gibi kontrollü ürünlerin ihracatı ilgili bakanlıkların onayına tabidir.

AB Gümrük Birliği ve E-Ticaret Zorlukları

Türkiye, AB ile 1995 tarihli Gümrük Birliği çerçevesinde ticaret yapmaktadır. Mevcut durumda, AB’nin e-ticaret paketlerindeki €150 vergi muafiyetinin kaldırılması gündemdedir. Türk KOBİ’leri için olumsuz etkiler yaratabilecek bu düzenleme konusunda Türkiye kamu ve özel sektörü muafiyet talep etmektedir.

İstanbul Ticaret Odası’nın verilerine göre bu kapsamdaki küçük paketlerin %91’i Çin’den gelmektedir ve uygulama esasen bu ülkeleri hedef almaktadır. Türkiye’nin bu düzenlemeye istisna tutulması, KOBİ’lerin AB pazarındaki varlığını koruması açısından kritiktir.

Yenilikçi Yatırımlar ve Devlet Destekleri

Teknoloji ve İnovasyon Fonu, Türkiye Kalkınma Fonu bünyesinde faaliyet göstermekle birlikte, 475 milyon TL büyüklüğündedir. Yüksek katma değerli ürünler geliştiren teknoloji girişimlerine hem doğrudan hem de dolaylı yatırımlar sağlanmaktadır.

Ayrıca, Start in Türkiye eğitim portalı sayesinde, girişimciler özel yatırımcılar ile eşleşerek büyüme sürecinde büyük avantajlar elde etmektedir. Bu girişim, TEKMER ve hızlandırıcılarla entegre edilerek daha geniş bir girişimcilik ağı oluşturmayı amaçlamaktadır.

Karşılaşılan Zorluklar ve Stratejik Çözümler

• yabancı yatırım eksikliği: küresel yatırımcı ilgisinde düşüş gözlemlenmiştir
• posta sonrası gelişim desteği: ilk aşamayı geçen girişimlerin uluslararası sahnede başarıya ulaşması için destek mekanizmaları gerekmektedir
• kitlesel fonlamada azalma: kurumsal fonların ön planda olması, kitlesel fonlamanın gerilemesine neden olmuştur

Sonuç: Rusya ve BDT İçin Önerilen Stratejik Yol Haritası

Türk girişimciler için 2025–2026 döneminde Rusya ve BDT pazarlarına yönelik başarı şansını artıracak başlıca stratejiler şu şekildedir:

• yapay zeka, fintech ve oyun alanındaki girişimlere yatırım imkanları yüksek seviyededir
• TT Ventures ve CES gibi uluslararası platformlar, finansal olmayan destekler (mentorluk, ağ oluşturma) yoluyla girişimcilerin küresel pazarlara entegrasyonuna katkı sağlar
• yüksek katma değerli hizmet ihracatı stratejileri ve altyapı yatırımları yeni bölgesel açılımların temelini oluşturur
• AB normlarına paralel yasal düzenlemeler, Türkiye’yi güvenilir bir ticaret ortağı olarak öne çıkarır

Rusya ve BDT ile iş yapmak isteyen Türk girişimciler için zaman, doğru stratejilerle küresel pazarlarda yer alma zamanıdır. Devlet destekleri, yatırım fonları ve küresel iş birlikleri bu başarı yolculuğunda sizlere rehber olacaktır.