Yurt dışı pazarlara açılan Türk şirketleri, ihracatçılar ve yöneticiler için analiz.

Ekim ayının ikinci yarısı, Türk ihracatçısı için iki yönlü bir tablo çizdi. Bir yanda en büyük pazarlardan Avrupa’da talep zayıflıyor, enerji maliyetleri ise ihracat fiyatlarını bir yılda üçte birden fazla yukarı taşıdı. Öte yanda Libya’nın doğusu Türk mallarına yönelik boykotu kaldırdı, Suudi Arabistan ve Pakistan’la imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması Meclis’e geldi ve Körfez’de yeni kapılar aralanıyor.

İç piyasada ise fon krizi tasfiye ve soruşturma aşamasına geçti. Bunun ihracatçıya etkisi dolaylı ama somut: finansman koşulları, banka kredisine erişim ve iş ortaklarının mali sağlığı.

Tek bir haberden genel bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Aşağıda son günlerin gündeminden ihracatçıyı doğrudan ilgilendiren başlıkları seçtik ve her biri için ne anlama geldiğini, ne anlama gelmediğini ve şirketlerin neyi gözden geçirmesi gerektiğini ele aldık.

Kısaca

• Almanya’da ZEW beklenti endeksi 28,1’e düştü, sanayi istihdamı 2019-2025’te 496 bin kişi azaldı; otomotiv yan sanayi en çok etkilenen alan.
• Yurt dışı üretici fiyatları (YD-ÜFE) Eylül’de yıllık %33,64 arttı, enerjide artış %130,31.
• Libya Temsilciler Meclisi 2019 mutabakatını onayladı ve Türkiye’ye yönelik boykotu kaldırdı; Mekke Anlaşması TBMM’de.
• Irak, İran sınırındaki Şeyb kapısını süresiz kapattı; Azerbaycan’la siyasi gerginlik yaşanıyor.
• Fon piyasasından 647 milyar TL çıkış oldu, para mevduata yöneldi; bütçede KKDF geliri 435,1 milyar TL öngörülüyor.

1. Alman sanayisi 496 bin kişi kaybetti: siparişleriniz güvende mi?

Almanya pazarı ihracatçı için neden riskli hâle geliyor?

Kısa cevap: Alman sanayisi küçülüyor ve beklentiler yeniden kötüleşiyor; bu, özellikle tedarik zincirine bağlı Türk üreticileri doğrudan etkiliyor.

Almanya’da ZEW ekonomik beklenti endeksi Ekim’de 6,6 puan düşerek 28,1’e geriledi ve piyasa beklentilerinin altında kaldı; beş aydır süren iyileşme sona erdi. Ifo Enstitüsü’nün hesabına göre Alman sanayisinde çalışan sayısı 2019-2025 döneminde %7,1, yani 496 bin kişi azaldı.

IG Metall sendikasına göre Volkswagen, 660 binden fazla çalışanının ücretlerini 2026 seviyesinde dondurup 2030’a kadar zam yapmamayı planlıyor. Sendika, bunun satın alma gücünde en az %10 kayba yol açacağını söylüyor.

Diğer Avrupa pazarlarında durum ne?

İngiltere’de enflasyon Eylül’de %3,5’e çıkarak 11 ayın zirvesine ulaştı. Fransa’da lise öğrencileriyle başlayan protestolar hayat pahalılığı ve bütçe kesintilerine karşı genel bir eyleme dönüştü; yerel sokağa çıkma yasakları uzatıldı. İtalya ve Belçika’da da benzer eylemler yapıldı, Milano’ya 500 ek asker gönderildi.

Türk ihracatçısı için anlamı

Otomotiv yan sanayi, metal ve makine ihracatçıları için Alman müşterilerden gelecek siparişlerde hacim ve fiyat baskısı artabilir. Hayat pahalılığıyla boğuşan Avrupalı tüketici de hazır giyim, tekstil ve ev ürünlerinde daha ucuz seçeneklere yönelir. Bu, Türk üreticinin fiyat rekabetini zorlar.

Bu verilerin anlamadığı şey de önemli: tek bir beklenti endeksi sipariş kaybı demek değil, Alman sanayisindeki küçülme ise bazı alanlarda üretimin Türkiye gibi yakın tedarikçilere kaymasına da yol açabilir.

Ne yapmalı?

• Alman müşterilerin 2027 sipariş planlarını erken teyit edin, tek müşteriye bağımlılığı ölçün.
• Fiyat görüşmelerinde, Avrupa’daki tasarruf baskısını hesaba katan alternatif paketler hazırlayın.
• Alman sanayisinin dışarıya kaydırdığı üretim için yakın tedarikçi (nearshoring) fırsatlarını takip edin.

2. Enerjide %130: ihracat fiyatı arttı, kâr neden artmadı?

İhracat fiyatları neden bu kadar arttı?

Kısa cevap: en büyük etken enerji.

TÜİK verilerine göre yurt dışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE) Eylül’de aylık %2,82, yıllık %33,64 arttı.

Arka planda Hürmüz Boğazı var. İran savaşı nedeniyle enerji ihracatının kısıtlanması ve Ukrayna’nın Rus rafinerilerine saldırıları dünya genelinde rafinaj marjlarını yükseltti. Risk sürüyor: İran Devrim Muhafızları Sözcüsü, ABD’nin yeniden saldırması hâlinde Hürmüz’ün altından geçen yedi büyük internet kablosunun hedef alınabileceğini söyledi.

Türk ihracatçısı için anlamı

Yüksek ihracat fiyatı, yüksek kâr anlamına gelmiyor: artışın önemli kısmı maliyetten kaynaklanıyor. Enerji yoğun sektörler (seramik, cam, metal, kimya, tekstil boya-terbiye) Avrupa’da talep zayıflarken maliyetlerini fiyata yansıtmakta zorlanabilir.

Ne yapmalı?

• Ürün bazında maliyet hesabını güncel enerji fiyatlarıyla yeniden yapın.
• Uzun vadeli sözleşmelere enerji maliyetine bağlı fiyat revizyon maddesi ekleyin.
• Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarını maliyet yönetimi aracı olarak değerlendirin.

3. Libya boykotu kaldırdı: hangi sektörler için kapı açıldı?

Libya boykotunun kalkması ihracatçıya ne getiriyor?

Kısa cevap: Libya’nın doğusu Türk malları ve müteahhitler için yeniden açılıyor.

Bingazi’de toplanan ve Halife Hafter’in kontrolündeki Libya Temsilciler Meclisi, 2019’da Türkiye ile Trablus hükümeti arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını onayladı ve Türkiye’ye yönelik boykot kararını kaldırdı. Doğu yönetimi daha önce bu mutabakatı reddetmişti. Meclis üyesi Tarek el Ceruşi, kararın Libya’nın ekonomik ortak olarak konumunu güçlendireceğini söyledi.

Tepkiler de var: Yunanistan mutabakatın hukuki etkisi olmadığını savundu, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ise anlaşmayı “hükümsüz” olarak nitelendirdi.

Mekke Anlaşması savunma ihracatını nasıl etkiler?

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan liderlerinin 7 Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onayına ilişkin kanun teklifi TBMM’ye sunuldu; önce Dışişleri Komisyonu’nda ele alınacak. Reuters’a konuşan bir AK Parti milletvekiline göre ilk aşamada hava savunması ve elektronik harp alanlarında teknik personel gönderilecek, asker gönderilmesi için tezkere onaydan sonra Meclis’e gelecek. Muhalefet ise anlaşmanın Meclis onayı olmadan uygulanmaya başlandığını savunuyor. Borsada sert düşüş yaşanan 21 Ekim’de Aselsan, kazanan az sayıdaki hisseden biri oldu.

Rusya-Ukrayna müzakereleri gündemde mi?

Kremlin, Putin’in ABD arabuluculuğunda Kasım’da Ukrayna ile müzakerelere dönmeyi kabul ettiğini açıkladı. Teknik düzeydeki üçlü görüşmelerin 10 Kasım veya sonrasında Abu Dabi’de yapılabileceği belirtildi. Taraflar arasındaki görüş ayrılıkları ise büyük.

Türk ihracatçısı için anlamı

Libya’nın doğusu inşaat malzemesi, gıda, mobilya, beyaz eşya ve müteahhitlik hizmetleri için önemli bir pazar olabilir. Mekke Anlaşması, savunma sanayii ve alt yüklenicileri için Körfez’de daha geniş bir zemin hazırlıyor. Ukrayna’da olası bir barış ise uzun vadede yeniden imar talebi yaratabilir.

Anlamadığı şey: anlaşma henüz onaylanmadı; Libya’da tek bir otoritenin kararı ülkenin tamamı adına ortak bir tutum değil; Ukrayna’da barış henüz yakın değil.

Ne yapmalı?

• Doğu Libya’daki distribütör ve alıcı ağını yeniden kurmak için ticaret müşavirliklerinden ve ihracatçı birliklerinden güncel bilgi alın.
• Libya’ya ödeme ve tahsilat risklerini akreditif ve ihracat kredi sigortasıyla yönetin.
• Savunma alt yüklenicileri, ana yüklenicilerin Körfez projelerini yakından takip etsin.

4. Irak kapıyı kapattı, Bakü sert çıktı: lojistikte B planı şart

Irak’ın sınır kararı lojistiği etkiler mi?

Al Jazeera’nın haberine göre Irak, Başbakan Ali ez-Zeydi’nin talimatıyla İran sınırındaki Şeyb Sınır Kapısı’nı süresiz kapattı. Gerekçe açıklanmadı; önümüzdeki günlerde diğer kapıların da aşamalı olarak kapatılması bekleniyor. İki ülke arasında 10’a yakın sınır kapısı bulunuyor.

Azerbaycan’la gerginlik ticareti etkiler mi?

Azerbaycan, okullardaki başörtüsü uygulamasına ilişkin açıklamaları gerekçe göstererek aralarında Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan’ın da bulunduğu 31 Türk vatandaşının ülkeye girişini yasakladı. Middle East Eye’a göre Bakü, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın görevden alınmasını da istedi. Aynı gün Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Aliyev telefonda görüştü ve işbirliğini ileri taşıma mesajı verdi.

Türk ihracatçısı için anlamı

Irak, Türk ihracatçısının en önemli pazarlarından biri. İran’la kapıların kapanması, bölgedeki ticaret akışlarını değiştirebilir ve bazı ürünlerde Türk tedarikçiye talebi artırabilir; aynı zamanda İran üzerinden geçen transit rotalar riskli hâle geliyor. Azerbaycan’daki gerginlik şimdilik siyasi düzeyde, ancak Orta Asya’ya uzanan koridorda çalışan firmalar için takip edilmesi gereken bir risk.

Ne yapmalı?

• İran transitli sevkiyatlar için alternatif rotaları ve maliyetlerini önceden hesaplayın.
• Irak’taki alıcılarla, İran’dan gelen malların yerini alabilecek ürünler için görüşün.
• Azerbaycan üzerinden yürüyen sevkiyatlarda yedek lojistik planı hazırlayın.

5. Fonlardan 647 milyar TL çıktı: ihracatçının kredisi nasıl etkilenir?

Fon krizi ihracatçıyı neden ilgilendiriyor?

Kısa cevap: sermaye piyasasında güven kaybı finansman maliyetini ve iş ortaklarının riskini artırıyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon krizinin ardından fon piyasasından 647 milyar TL net çıkış olduğunu, bunun 287 milyar TL’sinin yabancı yatırımcılardan kaynaklandığını ve yatırımcıların mevduata yöneldiğini açıkladı. Tasfiyedeki fon sayısı 65’e düştü, 45 bini aşkın kişiye 40,8 milyar TL ödeme yapıldı. Soruşturmada 31 kişi hakkında yeni gözaltı kararı verildi; SPK, Alnus, Bulls ve Pusula aracı kurumlarının faaliyetlerini geçici olarak durdurdu.

BIST 100 endeksi 21 Ekim’de 11.577 puana geriledi; aylık kayıp %13,20. MSCI’nin Türkiye’ye ilişkin bazı endeks değişikliklerini dondurma kararı da baskıyı artırdı.

Ral Yatırım Holding örneği zincirleme etkiyi gösteriyor: ana ortağa yönelik tedbir kararından sonra banka ve aracı kurumlardan finansman daraldı, şirket 9,2 milyar TL özkaynağa rağmen konkordato başvurusu yaptı ve üç aylık geçici mühlet aldı.

KKDF ve bütçe ihracatçıyı nasıl etkiler?

2027 bütçe teklifine göre kişi ve kurumlardan alınan pay gelirleri %29,1 artışla 778,9 milyar TL’ye çıkacak. En büyük kalem 435,1 milyar TL ile Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu (KKDF) kesintisi. Vadeli ithalatla ara malı ve hammadde alan ihracatçı için KKDF doğrudan bir maliyet kalemi.

Olumlu bir sinyal var mı?

Evet. TCMB verilerine göre net uluslararası yatırım pozisyonu açığı Ağustos’ta 34,2 milyar dolar azalarak 364,5 milyar dolara geriledi. Bu tek aylık bir veri ama dış finansman tarafında rahatlama işareti. Ayrıca para mevduata kayarken bankaların likiditesi artıyor.

Ne yapmalı?

• Şirketin atıl nakdini tasfiyedeki fonlarda veya soruşturmadaki portföy şirketlerinin ürünlerinde tutmadığınızdan emin olun.
• Yurt içi tedarikçi ve alıcılarınızı, soruşturma kapsamındaki gruplarla bağlantı açısından kontrol edin; KAP bildirimlerini izleyin.
• Vadeli ithalat yerine alternatif finansman yollarını KKDF maliyetiyle karşılaştırın; Eximbank ve ihracat kredisi seçeneklerini gözden geçirin.

6. G20’de ikinci: emisyon artışı AB’deki alıcıya nasıl yansır?

Türkiye’nin emisyon artışı ihracatçıyı neden ilgilendiriyor?

EDGAR 2026 verilerine göre Türkiye’nin sera gazı emisyonları 2025’te yaklaşık 24 milyon ton karbondioksit eşdeğeri arttı; Türkiye yıllık mutlak artışta G20’de ABD’den sonra ikinci sırada. UNEP’in raporu ise mevcut politikalarla küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonunda 2,8 dereceye ulaşabileceğini öngörüyor.

AB’ye ihracat yapan demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre üreticileri için Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM, CBAM) ürünün karbon yoğunluğunu fiyatın bir parçası hâline getiriyor. Emisyonları artan bir ülkenin üreticisi, Avrupalı alıcının gözünde daha yüksek karbon maliyeti taşıyor.

Ne yapmalı?

• Ürün bazında karbon ayak izini ölçün ve doğrulanmış veriyle alıcıya sunun.
• Yenilenebilir enerji ve verimlilik yatırımlarını hem SKDM hem enerji maliyeti açısından birlikte değerlendirin.

7. Tencent’ten 49 milyon dolar: hizmet ihracatında yükselen alanlar

Turizm ve dijital hizmetlerde ne oldu?

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, gece müzeciliğinde ziyaretçi sayısının %32 artışla 1 milyon 326 bin 590’a ulaştığını açıkladı; Efes 501 bin 811 ziyaretçiyle ilk sırada. Borsada BIST Turizm Endeksi 20 Ekim’de %4,59 yükseldi. Öte yandan AB, Dijital Hizmetler Yasası kapsamında Booking.com hakkında sahte ilanlar ve reklam olarak işaretlenmeyen öne çıkarma ödemeleri nedeniyle soruşturma başlattı; bu, platform üzerinden satış yapan Türk otelleri de ilgilendiriyor.

Dijital tarafta İstanbul merkezli mobil oyun girişimi Flow Games, Tencent, Makers Fund, Arcadia Gaming Partners ve Ludus Ventures’tan toplam 49 milyon dolar yatırım aldığını duyurdu. Türk oyun stüdyoları, yazılım ve dijital içerikte yurt dışına açılmanın en hızlı örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.

Ne yapmalı?

• Oteller, Booking.com’daki ilan ve reklam ayarlarını AB kurallarına göre gözden geçirsin; doğrudan satış kanallarını güçlendirsin.
• Dijital hizmet ihracatçıları, yabancı yatırımcı ilgisini değerlemede ve pazarlıkta referans olarak kullansın.

8. Uzay bütçesi üç katına çıkıyor: yerli tedarikçiye fırsat

2027 bütçe teklifine göre uzay ve havacılık faaliyetleri için 2027-2029 döneminde 92,1 milyar TL kaynak planlanıyor; 2027 ödeneği %181,7 artışla 8,7 milyar TL’den 24,6 milyar TL’ye çıkıyor. TÜBİTAK UZAY’ın geliştirdiği Ay uzay aracının 2027’de fırlatılması hedefleniyor. Hassas işleme, elektronik, kompozit ve test hizmetleri sunan firmalar için bu, hem yurt içi hem de ileride ihracata dönüşebilecek bir referans alanı. Bütçe teklifi henüz kesinleşmiş bütçe değil; rakamlar Meclis görüşmelerinde değişebilir.

İhracatçının kontrol listesi

• Pazar: Almanya bağımlılığını ölçün; Libya, Körfez, Irak ve Orta Asya’yı yeniden değerlendirin.
• Maliyet: Enerji fiyatlarıyla maliyetleri güncelleyin, sözleşmelere revizyon maddesi ekleyin.
• Lojistik: İran transiti ve Azerbaycan koridoru için yedek rota hazırlayın.
• Finansman: Atıl nakdin nerede durduğunu kontrol edin, KKDF maliyetini hesaba katın.
• İş ortakları: Soruşturma ve konkordato risklerine karşı KAP’ı izleyin, teminatları güçlendirin.
• Karbon: AB alıcıları için karbon verisini hazır tutun.

Sonuç

Ekim 2026’nın sonunda Türk ihracatçısı, Avrupa’da daralan talep ile güney ve doğuda açılan yeni kapılar arasında konumlanıyor. Enerji maliyeti ve iç piyasadaki finansman sıkılığı kâr marjını baskılarken, Libya ve Körfez’deki gelişmeler pazar çeşitlendirmesi için gerçek fırsatlar sunuyor. Bu dönemde kazananlar, maliyetini doğru hesaplayan, pazar riskini dağıtan ve iş ortaklarını yakından izleyen şirketler olacak.

Sık sorulan sorular

Libya boykotu tüm ülke için mi kalktı?

Karar, Bingazi’deki Temsilciler Meclisi’ne ait ve Libya’nın doğusunu ilgilendiriyor. AB, Yunanistan ve Kıbrıs mutabakatı tanımıyor.

Mekke Anlaşması yürürlükte mi?

Onay kanun teklifi TBMM’ye sunuldu; önce Dışişleri Komisyonu’nda görüşülecek.

İhracat fiyatlarındaki artış kârlılığı artırır mı?

Her zaman değil: artışın büyük kısmı enerji maliyetinden kaynaklanıyor, YD-ÜFE’de enerji yıllık %130,31 arttı.

Fon krizi ihracatçının kredisine yansır mı?

Doğrudan değil, ama sermaye piyasasında güven kaybı ve bazı gruplara yönelik tedbirler finansman koşullarını sıkılaştırabiliyor.

Kaynak

Aposto Gündem, 19, 21 ve 22 Ekim 2026 sayıları; TÜİK, TCMB, TBMM, SPK, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Resmî Gazete, Reuters, Al Jazeera, Middle East Eye, ZEW, Ifo, ONS, UNEP ve EDGAR verilerine dayanarak.

Bu içerik 22 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Değerlendirmeler olgulardan ayrı tutulmuştur. Kanun teklifleri ve bütçe teklifi yayın tarihindeki durumlarıyla aktarılmıştır, yürürlükteki düzenlemeler değildir.