2026 yılının başında Azerbaycan ile Türkiye arasındaki ticari ve ekonomik ilişkiler önemli bir geçiş sürecine girmiştir. İki ülke arasındaki güçlü stratejik bağlara rağmen, kısa vadeli dinamikler ticaret hacminde bir düşüş göstermekte olup bu durum bir krizden ziyade piyasaların yapısal adaptasyonunu yansıtmaktadır.
Ocak–Mart 2026 döneminde toplam ticaret hacmi 1,309 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve geçen yılın aynı dönemine göre %8,5 azalmıştır. Buna rağmen Türkiye, Azerbaycan’ın toplam dış ticaretinde yaklaşık %14 pay ile ikinci en büyük ticaret ortağı konumunu korumaktadır.
Bu durum, kısa vadeli dalgalanmalara rağmen iş birliğinin temelinin güçlü kaldığını göstermektedir.
Ticaret hacmindeki düşüş: geçici düzeltme mi, yeni trend mi?
2026 yılının başındaki ticaret hacmi düşüşü daha geniş bir ekonomik bağlamda değerlendirilmelidir.
Önceki yıllarda, özellikle 2024 yılında ticaret hacminin 7,6 milyar dolara ulaşmasının ardından, piyasa bir dengeleme sürecine girmiştir.
Mevcut düşüşün başlıca nedenleri şunlardır:
- emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar
- talep yapısındaki değişimler
- yeni lojistik koşullara uyum
- sözleşme ve ticaret şartlarının yeniden gözden geçirilmesi
Bununla birlikte, uzun vadeli trend pozitif kalmaya devam etmektedir.
Azerbaycan ihracatı: hammadde ağırlığı ve çeşitlendirme süreci
2026 yılının ilk üç ayında Azerbaycan’ın Türkiye’ye ihracatı 785,9 milyon dolar olarak gerçekleşmiş ve %6,1 oranında azalmıştır.
İhracat yapısı hâlâ büyük ölçüde şu ürünlere dayanmaktadır:
- petrol ve petrol ürünleri
- petrokimya ürünleri
- polimerler
- alüminyum
- organik kimyasallar
Buna rağmen bazı segmentlerde artış gözlenmektedir. Özellikle petrol ve petrol ürünleri ihracatı yıllık bazda iki katından fazla artmıştır.
Petrol dışı ihracatın rolü
Petrol dışı ihracat büyümeye devam etmekte olup önceki dönemlere göre %7,7 artış göstermiştir.
Bu durum şu eğilimleri doğrulamaktadır:
- ekonominin kademeli çeşitlendirilmesi
- hidrokarbon bağımlılığının azaltılması
- yeni ihracat alanlarının geliştirilmesi
Türkiye’den ithalat: sanayi ve teknoloji temeli
Aynı dönemde Türkiye’den Azerbaycan’a ithalat yaklaşık 523 milyon dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.
Türkiye ağırlıklı olarak şu ürünleri tedarik etmektedir:
- metal ürünleri
- makine ve ekipman
- inşaat malzemeleri
- elektronik ve beyaz eşya
- kimyasal ürünler
Bu yapı, Türkiye’nin:
- sanayi merkezi
- teknoloji tedarikçisi
- üretim zincirlerinde stratejik ortak
rolünü güçlendirmektedir.
Ticaret dengesi: asimetrik ama tamamlayıcı model
İki ülke arasındaki ticaret yapısı asimetriktir:
- Azerbaycan → hammadde ve yarı mamul ürünler
- Türkiye → katma değeri yüksek ürünler
Ancak bu asimetri, zayıflık değil, tamamlayıcı bir ekonomik model oluşturmaktadır.
Uzun vadeli dinamikler
Ticaret hacmi dalgalı olsa da genel trend büyüme yönündedir:
- 2022: ~5,84 milyar dolar
- 2024: 7,6 milyar dolar
- 2025: ~5,2 milyar dolar
Bu dinamikler, dış faktörlere duyarlılığı ve çeşitlendirme ihtiyacını ortaya koymaktadır.
İş dünyası için anlamı
Mevcut dönem, şirketler için şu fırsatları sunmaktadır:
- tedarik zincirlerinin optimize edilmesi
- yeni pazar nişlerinin bulunması
- büyümenin bir sonraki fazına hazırlık
Sonuç
2026 yılının başında ticaret hacmindeki düşüş, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki iş birliğinin zayıfladığını değil, dönüşüm sürecine girdiğini göstermektedir.
Uzun vadede Azerbaycan–Türkiye ekonomik ortaklığı, bölgedeki en güçlü ve stratejik iş birliklerinden biri olmaya devam edecektir.
