Yurt Dışına Açılmak İsteyen Türk Girişimciler İçin Güncel Rehber

Türk mal ve hizmet ihracatçıları, küresel pazarlara açılırken birçok mevzuat, vergi düzenlemesi ve finansal gereklilikle karşı karşıya kalıyor. 2025 yılı itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, ödeme şekillerinden vergi oranlarına kadar önemli değişiklikler içeriyor. Bu makalede yurt dışı operasyon yapan Türk şirketlerinin bilmesi gereken temel konuları derledik.

İhracat Gelirlerinin Türkiye’ye Transferi

2022 sonrası güncellenen Tebliğ No: 2018-32/48 kapsamında, ihracat gelirlerinin Türkiye’ye transferinde şu kurallar geçerlidir:

• İhracat bedelleri, ihracat tarihinden itibaren 180 gün içinde Türkiye’ye getirilmelidir.
• Bu tutarın en az %40’ı, düzenleyen banka aracılığıyla Türk lirasına çevrilmelidir.
• İstisnalar:
  • Yüklenici ihracatlarında süre: 365 gün
  • Geçici ihracat kapsamında yurt dışında satılan mallarda: 90 gün
  • Ek:1 listesinde yer alan ülkelere yapılan ihracatlarda gelir getirme zorunluluğu bulunmamaktadır.
  • Rusya ve Ukrayna’ya yapılan ihracatlarda gelirler Türk lirası olarak kabul edilebilir.

Döviz İşlemleri ve Hukuki Güncellemeler

6 Mart 2025 itibarıyla Tebliğ No: 2025-32/72 yürürlüğe girdi ve dövizle işlemlerde önemli değişiklikler yapıldı. Bunlardan öne çıkanlar şunlardır:

• Taşınır mal satışında (araçlar hariç) döviz veya dövize endeksli sözleşmelere izin verildi. Bu durum ihracatçılara daha esnek uluslararası sözleşmeler yapma imkânı sunuyor.
• Kamu sektörüyle yapılan sözleşmelerde, taşınmazlar hariç, dövizle ödeme yapılamaz. Ancak fiyatlar dövize endekslenebilir.
• Gelirler beyan edilen döviz cinsinden ülkeye getirilmelidir; eşdeğer döviz kabul edilebilir. Ancak aşağıdaki durumlarda istisnalar geçerlidir:
  • Hizmet ihracatları, mikro ihracatlar (5.000 USD altı) ve serbest bölge işlemleri: gelirlerin tamamı yurda getirilmeli
  • Ek:2 ülkelere yapılan ihracatlar: %50’si serbest kullanılabilir

Çok Uluslu Şirketler İçin Vergi Uyumu: Pillar Two

2 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren Kanun No: 7524 kapsamında, 750 milyon Euro ve üzeri konsolide gelire sahip çok uluslu işletmeler için %15 minimum efektif kurumlar vergisi uygulanacak. Ek olarak:

• Türkiye’de minimum kurumlar vergisi oranı: %10
• Kar payı stopaj oranı 22 Aralık 2024 itibarıyla %15’e yükseltildi.
• OECD’nin Subject-to-Tax Rule (STTR) kapsamında Türkiye, 19 Eylül 2024’te anlaşmayı imzaladı. Bu sayede düşük vergilendirilmiş faiz, gayri maddi hak ödemeleri gibi işlemlerden %9’a kadar stopaj alınabiliyor.

İhracat Stratejisi ve Yeni Pazarlara Erişim

2024-2028 yıllarını kapsayan 12. Kalkınma Planı çerçevesinde Türkiye, ihracat pazarlarını çeşitlendirmek amacıyla “Uzak Ülkeler Stratejisi” ve “İİT Üye Ülkeler Stratejisi”ni başlattı. Bu kapsamda:

• 24 serbest ticaret anlaşması ile Avrupa, Avrasya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da gümrük vergileri düşürülüyor.
• KOBİ’lerin dijital dönüşümünü desteklemek için bulut tabanlı çözümler teşvik ediliyor.
• AB’nin Karbon Sınır Uyarlama Mekanizması’na (CBAM) hazırlık yapılıyor.
• ABD’ye yapılan ihracat 2024 yılında 13 milyar doların üzerine çıktı. Ancak 2025’te otomobiller gibi bazı sektörlerde tarifeler %25’e kadar yükseldi. Türkiye, bu süreçte “beyaz liste” statüsünü korumayı başardı.

Finansal Planlama ve Belgeler

İhracat Gelir Yönetimi

• İhracat bedellerinin belgelenmesi için EPAC (Export Proceeds Acceptance Certificate) veya FCPC (Foreign Currency Purchase Certificate) kullanılmalıdır.
• Gümrük işlemleri ve izinler BİLGE dijital gümrük sistemi üzerinden takip edilebilir.

Zorunlu Belgeler

• Ticari fatura
• Paketleme listesi
• Menşe şahadetnamesi
• Konşimento veya CMR belgesi
• İlgili sertifikalar (CE, sağlık belgesi, TSE/ISO vb.)

Kara Para Aklama Karşıtı Kurallar (AML/CTF) ve Fintek

• MASAK’ın Seyahat Kuralı 25 Şubat 2025 itibarıyla yürürlüğe girdi: Kriptopara hizmet sağlayıcılarının (VASPs) kayıt yaptırması ve işlemleri raporlaması zorunlu.
• TCMB denetiminde olan Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları, sınır ötesi işlemlerde yasal çerçevede faaliyet göstermelidir. İlgili çerçeveye 6493 Sayılı Kanun yön verir.

Yatırım Ortamı

• TCMB, Aralık 2024 – Mart 2025 döneminde politika faizini 750 baz puan düşürdü.
• AB ile kısmi uyum süreci sürerken, sermaye hareketlerine sınırlı kontroller devam ediyor.

Sonuç ve Öneriler

Yurt dışı pazarlara açılmak isteyen Türk girişimciler, ihracat gelirlerinin yurda getirilmesi, döviz işlem kuralları, vergi uyumları ve stratejik pazar planlamalarında güncel mevzuatı yakından takip etmelidirler. Bu süreçte Ticaret Bakanlığı ve mali müşavirlerden destek alınması önemlidir.

Güncel düzenlemelere uyum sağlayan ve stratejik finansal planlamasını doğru şekilde yapan işletmeler, uluslararası pazarda hem rekabet gücünü artırabilir hem de mevzuat risklerinden kaçınabilir.