Türk İhracatçıları İçin 2025–2026 Uluslararası Ticaret Düzenlemeleri
2025 ve 2026 yıllarında Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA), ile Asya-Pasifik bölgelerinde birçok yeni ticaret düzenlemesi yürürlüğe giriyor. Bu güncellemeler; teknolojik ürünler, kimyasallar, makineler, tarım ürünleri ve çevreye duyarlı üretim gibi birçok sektörü etkiliyor. Türk ihracatçıları için bu düzenlemeleri yakından takip etmek ve ihracat süreçlerini buna göre güncellemek büyük önem taşıyor.
Avrupa Birliği Düzenlemeleri (2025–2026)
Güncellenen İhracat Kontrolleri
AB, 2025 yılında çift kullanımlı ürünler ve ekonomik güvenliğe dair önlemler kapsamında ihracat kontrollerini sıkılaştırdı. Teknolojik cihazlar, makine ekipmanları ve hassas ürünler ihracatı artık daha geniş lisans ve koordinasyon mekanizmalarına tabi.
- Komisyon Tavsiyesi (EU) 2025/683: Üye devletler arası bilgi paylaşımı ve taslak kontrol listeleriyle AB ile çok taraflı standartlar arasında uyumu artırıyor.
- Delegated Regulation (EU) 2025/2003: 15 Kasım 2025’te yürürlüğe giren bu düzenleme, kuantum bilgisayarlar, kriyojenik sistemler, yarı iletken makineler, entegre devreler, 3D yazıcılar ve benzeri teknolojilere kontrol getiriyor.
- Annex I güncellemeleriyle: Avustralya Grubu, Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi (MTCR), Nükleer Tedarikçiler Grubu (NSG) ve Wassenaar Anlaşması’nın 2024 değişiklikleri AB düzenlemelerine dahil edildi.
Kasım 2025’ten itibaren bu teknolojilerin ihraç edilmeden önce lisanslanması gerekmektedir.
İthalat ve Sürdürülebilirlik Standartları
- Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM): 1 Ocak 2025’ten itibaren tam olarak uygulanacak. Çelik, alüminyum, gübre ve elektrikte detaylı raporlama zorunlu.
- Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği (ESPR): 2025’te ilk çalışma planını uygulamaya alarak dijital ürün pasaportu ve stoktaki satılamayan malların imhasını yasaklayan kuralları devreye sokuyor.
Türk ihracatçılar, ürün sınıflamalarını yeniden yapmalı, lisansları güncellemeli ve tedarik zincirlerini bilgilendirmelidir.
MENA Bölgesi Düzenlemeleri (2025–2026)
MENA bölgesindeki başlıca ülkeler; ürün güvenliği, paketleme, kimyasallar ve ithalat standartlarında ciddi sıkılaştırmalar uygulamaya başlamıştır. Bu durum makineler, tekstil, kimyasallar ve medikal cihaz ihracatı yapan Türk firmalarını doğrudan etkiliyor.
Ürün Güvenliği ve Teknik Standartlar
- Suudi Arabistan: Temmuz 2025’teki taslak teknik düzenlemeler; makineler, LPG cihazları, elektrikli mobilite ürünleri, basınçlı kaplar ve motosikletlerin güvenlik tasarımı, Arapça etiketleme, uygunluk değerlendirmeleri ve piyasa gözetimi kapsamına alınmasını öngörüyor.
- Birleşik Arap Emirlikleri (BAE): Mart 2025’te tekstil, deri, tehlikeli madde ambalajları ve medikal cihaz testleri gibi alanlarda 538 Körfez standardını benimsedi.
- Ürdün: 2025 yılı ilk çeyreğinde etiketleme, ambalajlama ve makine emisyon standartlarını güncelledi. Şubat ayında boya kurşun limitleri ve tekstillerde alev geciktirici kimyasalların sınırlandırılması uygulamaya alındı.
- Bahreyn: 2025 ilk çeyreğinde ev tipi elektrikli anahtarlarla ilgili Körfez standartlarını kabul etti.
- Mısır: Nisan 2025’te yayımlanan 153 Sayılı Karar, laboratuvar reaktifleri ve teşhis ürünleri ithalatını düzenliyor; Şubat 2025’te medikal cihaz kayıt kılavuzu da güncellendi.
Paketleme, Kimyasallar ve Ticaret Engelleri
- Suudi Arabistan: 2025 paketleme kuralları, AB atık standartlarına paralel hale getirilmiş olup malzeme özellikleri ve tedarikçi yükümlülüklerine dikkat edilmeli.
- Ürdün, Türkiye ve Irak: Döngüsel ekonomi ve geri dönüştürülmüş plastiklerle ilgili düzenlemeler geliştirmiştir.
- ABD Gümrük Vergileri: Nisan 2025’ten itibaren BAE ve Suudi Arabistan menşeli ürünlere %10; Ürdün ve Irak’tan gelenlere daha yüksek oranlarda vergi uygulanacaktır. Bu durum, MENA üzerinden dolaylı ihracat yapan Türk firmalarını etkileyebilir.
Bu karmaşık düzenlemelere uyum için yerel hukuk uzmanları ve Reguler Teknoloji (RegTech) çözümleri önerilmektedir.
Tarım Ürünleri Notu
2025 yılında Rusya; Fas, Mısır, Tunus ve Cezayir’e yönelik buğday arzını artırdı. Kuraklıklar ve Fransa’daki kötü hasatlar, bu pazarlarda rekabeti zorlaştırabilir.
Asya–Pasifik Düzenlemeleri (2025–2026)
Japonya’nın İhracat Kontrol Güncellemeleri
Japonya, 9 Ekim 2025 itibarıyla dış ticarette “yakalama kontrolü” (catch-all control) kapsamını genişletti. Türk ihracatçıları, özellikle Çin’e yönelik olan gönderimlerde prosedürlerini yeniden gözden geçirmelidir.
- Nisan 2025’te duyurulan FEFTA değişiklikleri: Yarı iletkenler ve makine takımları gibi çift kullanım riski yüksek kalemleri “çekirdek ürün” olarak sınıflandırdı.
- Grup A dışı ülkelere silah benzeri ihracatlarda: Nihai kullanıcı ve kullanım amacı doğrulanmalı; risk varsa ihracat izni alınmalı.
- Grup A ülkeleri için: Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (METI) tarafından yapılan bilgilendirme ile ek lisans yükümlülüğü gündeme gelebilir. Bu önlem, örneğin Rusya’ya yapılan dolaylı ihracatı önlemeyi amaçlıyor.
Çin’e yönelik ihracat yükümlülükleri arttı. Prosedürler dikkatlice incelenmeli ve METI güncellemeleri izlenmelidir.
Asya–Pasifik’te Diğer Pazarlar
2025–2026 yıllarına ilişkin Çin veya Hindistan gibi büyük Asya-Pasifik pazarlarına dair resmi kaynaklı kapsamlı bilgi eksikliği mevcuttur. Bu pazarlarda faaliyet gösteren Türk ihracatçılarının ikili anlaşmaları ve ülkesel kontrol listelerini doğrudan incelemesi önerilir.
Sonuç ve Öneriler
Türk ihracatçılar, 2025–2026 yıllarında uluslararası pazarlarda giderek karmaşık hale gelen düzenlemelere uyum sağlayabilmek için aşağıdaki adımları göz önünde bulundurmalıdır:
- Her hedef ülkenin güncel mevzuatını sürekli takip etmek
- Ürün sınıflandırmalarını ve etiketlemeleri yeniden gözden geçirmek
- İhracat lisans ve izinlerine dair süreçleri zamanında başlatmak
- Tedarik zincirlerini ve dış ortakları düzenlemeler hakkında bilgilendirmek
- Gümrük ve pazara giriş süreçlerinde RegTech gibi dijital çözümler kullanmak
- Gerekli durumlarda yerel hukuk danışmanlarıyla iş birliği yapmak
İhracat süreçlerinde bu dinamik yapıyı yönetmek, sürdürülebilir büyümenin ve uluslararası pazarda rekabet avantajının anahtarıdır.