Türk Girişimciler İçin Yurtdışında Yerel Varlık Kurma Rehberi
Yurtdışına açılmak isteyen Türk işletmeleri için hedef pazarda yerel bir varlık oluşturmak, markalaşma, lojistik ve müşteri desteği açısından önemli avantajlar sunar. Yerel ofis, şube ya da bağlı şirket kurma süreci, Türkiye’deki yasal zorunlulukların yanı sıra hedef ülkenin mevzuatına göre de şekillenir. Bu makalede, ihracat yapan Türk girişimcilerin yurt dışı ofis açarken bilmeleri gereken düzenlemeleri, iç sermaye koşullarını ve teşvikleri açıklıyoruz.
Yurtdışında Yerel Varlık Kurma Konusunda Türkiye’deki Düzenlemeler
Türk şirketlerinin yurtdışında şube veya bağlı şirket açmalarını zorunlu kılan özel bir Türk mevzuatı bulunmamaktadır. Şirketler, tamamen hedef ülkenin kanunlarına göre işlem yapar. Türkiye açısından bakıldığında, yurt dışı ofis açılması, bir uluslararası yatırım olarak değerlendirilmekte ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) çerçevesinde özel bir düzenleme ile sınırlanmamaktadır.
İhracata Hazırlanan Firmalar İçin Yeni Sermaye Koşulları (2024–2025)
Yurtdışına açılmayı planlayan firmaların Türkiye’deki merkez şirketlerini yasal sermaye koşullarına uygun olarak yapılandırmaları şarttır. Aksi takdirde, bu şirketlerin 2026 yılı sonuna kadar feshedilmesi söz konusu olabilir:
- limited şirketler: asgari sermaye 50.000 TL (1 Ocak 2024 itibarıyla yeni firmalar için geçerli; mevcut firmalar bu değeri 2026 sonuna kadar sağlamak zorunda)
- anonim şirketler: asgari sermaye 250.000 TL; kayıtlı sermaye sistemine tabi halka açık olmayan anonim şirketler için başlangıç sermayesi en az 500.000 TL
- ticaret bakanlığı, geçerli nedenlerle 2026 son çizgisini 2 yıl daha uzatabilir
Bu düzenlemeler, ihracatçıların mali yapısını güçlendirmeye odaklansa da, yurt dışı ofis açmak için belirli bir ciro veya ihracat hacmi zorunluluğu getirmemektedir.
Yurtdışı Hedefleyen KOBİ’ler İçin Destekler
Küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) tanımına giren ihracatçılar, yurt dışı pazarlarda büyüme hedefleri doğrultusunda çeşitli devlet desteklerinden yararlanabilirler. 2024 yılı güncellenen KOBİ tanımı şu şekildedir:
- çalışan sayısı: 250’den az
- yıllık net satış hasılatı veya bilanço toplamı: en fazla 1 milyar TL
KOBİ statüsündeki ihracatçılar aşağıdaki avantajlara erişebilir:
- KOSGEB tarafından verilen ihracat destek hibeleri
- TÜBİTAK Ar-Ge ve yenilik projeleri destekleri
- yatırım teşvik belgeleri ve bölgesel teşvik uygulamaları
- Kredi Garanti Fonu (KGF) teminatlı krediler
- vergisel muafiyetler ve kamu alımlarında kota avantajı
Orta ölçekli işletmeler, KOBİ içinde yer almakla birlikte daha yüksek teşvik oranları ve kredi limitlerine sahiptir.
Yurtdışında Şirket Kurma Süreci
Türkiye’den yurt dışına yatırım yapacak ihracatçılar için, belirli bir ihracat hacmi ya da oranında yurt dışında şirket açma zorunluluğu bulunmaz. Ancak, süreç genellikle şu adımları içerir:
- Hedef ülke düzenlemelerine uygun belge hazırlama: firma belgelerinin noter onaylı (noter tasdikli) ve apostilli olması gerekebilir
- Türkiye’deki şirket modeline göre yapılanma: örneğin, Türkiye’de ticaret sicil müdürlükleri (ticaret odaları) aracılığıyla tek merkezde kayıt yapılırken, aynı sistem yurt dışında farklılık gösterebilir
- Başlangıç sermayesi ödeme takvimi: örneğin, Türkiye’de yeni kurulan limited şirketler için 50.000 TL sermaye 24 ay içinde ödenebilir
Ayrıca, 4957 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında Türkiye yabancı yatırımcılara eşit haklar sağlarken, Türk şirketleri de yurtdışında hedef ülkenin kanunlarına tabidir.
İhracatçı Firmalar İçin Stratejik Zamanlama
Resmi bir düzenleme olmasa da, bazı göstergeler Türk şirketleri için yurt dışı varlık kurma zamanını belirleyici olabilir:
- SME destek sınırlarına (yeni tanıma göre 1 milyar TL barajına) yaklaşan firmalar, yurtdışı pazara erişim için yerel iştirak kurmayı değerlendirmelidir
- TTK sermaye şartlarına uygunluk sağlanmadan yurtdışında şube açmak riskli olabilir; önce yerli şirketin yasal yükümlülüklerinin tamamı eksiksiz yerine getirilmelidir
- ev sahibi ülkelerdeki bölgesel teşvikler (örneğin AB veya ABD’deki serbest ticaret bölgeleri) zamanlamayı etkileyebilir
Türkiye’nin ihracatı artırma hedefleri doğrultusunda, Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumların sunduğu yurtdışı tanıtım ve teşvik programları firmalara yol gösterici olabilir.
Sonuç ve Öneriler
Yurt dışı pazarlara açılmayı planlayan Türk ihracatçıların, öncelikle Türkiye’deki yasal sermaye yeterliliğini sağlamaları, KOBİ avantajlarını değerlendirmeleri ve hedef ülke düzenlemelerini kapsamlı şekilde araştırmaları önemlidir. Hedef pazarda kalıcı başarı, sadece ihracat hacmiyle değil, yüksek kurumsal hazırlık ve uygun zamanlama ile yakalanabilir.
Planlama aşamasında, Türkiye Cumhuriyeti diplomatik temsilcilikleri üzerinden hedef ülkenin şirket kurulum rehberlerine ulaşmak önerilir. Ayrıca, devlet destekleri ve muafiyetlerden faydalanmak için KOSGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ve Ticaret Bakanlığı girişimcilere özel birçok açık kaynak sunmaktadır.