2025’te Rusya ve BDT Pazarına Açılmak İsteyen Türk Girişimciler İçin Rehber
2025 yılı, Türk ihracatçıları için küresel ticaret ortamında yeni fırsatlar sunarken aynı zamanda daha sıkı mevzuat gereklilikleri ve artan rekabet koşulları ile karşı karşıya bırakmaktadır. Özellikle Rusya ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri, hem coğrafi yakınlığı hem de artan ticaret potansiyeli sayesinde Türk firmaları için stratejik pazarlar haline gelmiştir.
2025 İhracat Performansı ve Trendler
Türkiye’nin mal ihracatı 2024 yılında 262 milyar dolar seviyesine ulaşarak bir önceki yıla göre %2,5’lik artış göstermiştir. 2025 yılı hedefi ise 280 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Mart 2025’te aylık ihracat 23,4 milyar dolar ile tarihi zirveye yaklaşmış, Ocak–Mart döneminde ihracat 65,3 milyar dolar ile %2,5 oranında yıllık büyüme kaydetmiştir.
- önemli ihracat sektörleri: makine ve taşıma ekipmanları (%31), imalat sanayi ürünleri (%25), çeşitli imalat ürünleri (özellikle hazır giyim; %18), gıda ve canlı hayvanlar (%9), kimyasallar (%6), ve altın (%4)
- öncelikli pazarlar: Almanya, İngiltere, ABD, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak. Almanya toplam ihracatın yaklaşık %10’unu oluşturmaktadır
- dış ticaret dengesi: Mart 2025’te ihracatın ithalatı karşılama oranı %76,3 olarak gerçekleşmiş ve dış ticaret açığı 2023’teki 106,4 milyar dolardan 82,2 milyar dolara düşmüştür
Rusya ve BDT ile Ticarette Mevzuat ve Uyum Gereklilikleri
Rusya ve BDT ülkeleriyle yapılan ticarette Türk firmaları, hem Türkiye’nin hem de alıcı ülkelerin düzenlemelerine uyum sağlamak zorundadır. 2025 yılında yürürlüğe giren bazı kritik değişiklikler ihracat sürecinde daha fazla dikkat gerektirmektedir.
İlgili Türk Mevzuatı
- güncellenmiş Gümrük Kanunu, İhracat Rejimi Kararı, İhracat Yönetmeliği ve ilgili tebliğler yürürlüktedir
- özellikle çift kullanımlı ve hassas ürünlerin ihracatında lisans alınması gereklidir
- İstanbul Maden ve Metaller İhracatçıları Birliği (IMMIB) üzerinden savunma, tarım ve teknik ürünler için lisans başvuruları yapılmaktadır
Ürün Uygunluğu ve Belgelendirme
- Rusya gibi BDT ülkeleri kendi teknik standartlarına göre ürün uygunluğu ve etiketleme şartlarını sıkı şekilde uygulamaktadır
- uygunluk belgeleri, menşe, sağlık ve güvenlik belgeleri gibi evraklar zorunludur
- Ticaret Bakanlığı ve bağlı kuruluşlar tarafından güncel sertifika listeleri yayımlanmaktadır
TAREKS ve Risk Tabanlı Denetimler
TAREKS (Dış Ticarette Risk Tabanlı Kontrol Sistemi), ürün güvenliği ve kalite kontrollerini hedef alan dijital denetim platformudur. AB dışı ülkeler için farklı prosedürlerle çalışır. Rusya’ya ihracatta bu sistem üzerinden denetim süreci tamamlanır.
2025’te İhracatçılara Sunulan Devlet Destekleri
T.C. Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), ihracatın yüksek potansiyelli pazarlara yönelmesini desteklemek üzere 2025’te 77 maddelik bir İhracat Eylem Planı hazırlamıştır.
- dijitalleşme: e-ihracat platformları ve online pazar yerleri için altyapı desteği
- ticaret finansı: Türk Eximbank ve Türk Ticaret Bankası aracılığıyla KOBİ ve ihracat potansiyeli yüksek firmalara kredi kolaylıkları
- belgelendirme: uygunluk, kalite ve pazara giriş belgeleri için danışmanlık ve geri ödeme desteği
- eğitim: ihracat süreçleri ve hedef pazar dinamikleri üzerine TİM Akademi eğitim programları
E-İhracat Gelişmeleri
2024 yılında Türkiye’nin dijital ihracat hacmi %27 artışla 6,4 milyar dolar seviyesine çıkmıştır. 2025 hedefi ise 8 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Bu alanda gümrük kolaylıkları ve KOBİ’lere özel kargo teşvikleri sağlanmaktadır.
Girişimciler İçin Öne Çıkan Stratejiler
Rusya ve BDT pazarlarında başarılı olmak isteyen Türk girişimciler için 2025 yılında önerilen stratejiler şunlardır:
- veriye dayalı karar verme: TİM ve TÜİK kaynaklı güncel ihracat verilerini analiz ederek sektör bazlı büyüme alanları belirlemek
- e-ihracat altyapısı kurmak: çevrimiçi satış platformları, veri yönetimi ve ödeme altyapılarını güçlendirmek
- mevzuat uyumunu sağlamak: hem Türk hem de hedef ülke düzenlemelerine uygunluk konusunda danışmanlık ve eğitim tekliflerinden yararlanmak
- teşvikleri aktif kullanmak: devlet destekli finans, tanıtım ve pazarlama programlarına başvurmak
- uluslararası riskleri izlemek: AB, Rusya ve BDT ülkelerindeki mevzuat değişikliklerini takip ederek hızlı adaptasyon sağlamak
Sürdürülebilirlik ve Şeffaflık Vurgusu
Avrupa Birliği ve benzeri gelişmiş pazarlar artık çevresel sürdürülebilirlik, karbon emisyonu ve tedarik zinciri şeffaflığı gibi konularda belgelenebilir uygulamalar talep etmektedir. Türk ihracatçıları bu trende uyum sağlayarak çevresel etiketleme ve ESG raporlaması gibi kriterlere yatırım yapmalıdır.
Sonuç: Mevzuata Uyum ve Dijital Yatırımlar Öne Çıkıyor
2025 yılında Rusya ve BDT ülkelerine ihracat yapmak isteyen Türk firmaları için başarı anahtarı, mevzuat takibi, pazar dinamiklerini anlamak, dijital kanalları etkin kullanmak ve devlet desteklerinden azami fayda sağlamak olacaktır. Bu süreçte sürdürülebilirlik, şeffaf tedarik zincirleri ve teknolojik dönüşüm yatırımı yapan firmalar rekabette öne çıkacaktır.