2024–2025 Yıllarında Rusya ve BDT Pazarlarında Türk Girişimciler İçin İhracat Sigortası ve Finansal Koruma Rehberi
Türk girişimciler için Rusya ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) pazarı her zaman cazip fırsatlar sunuyor. Ancak bu bölgelerdeki ticaret, hem politik hem de ekonomik açıdan bazı riskleri beraberinde getiriyor. Bu nedenle, özellikle 2024–2025 döneminde, ihracat yapan firmaların finansal koruma mekanizmalarını iyi anlaması ve kullanması büyük önem taşıyor.
İhracat Sigortası ve Finansal Koruma Araçları
Rusya ve BDT ülkelerinde iş yaparken finansal koruma araçları, gerek ulusal düzeyde gerekse uluslararası çapta birçok kuruluş tarafından sağlanıyor. Bu araçlar sayesinde Türk firmaları, ödememe, siyasi karışıklıklar ve döviz kontrollerine karşı kendilerini güvence altına alabiliyor.
İhracat Kredi Sigortası
- ihracat kredi sigortası, yurtdışındaki müşterinin ödeme yapmaması riskine karşı koruma sağlar
- sigorta; alıcı iflası, ödeme güçlüğü gibi ticari risklerin yanı sıra döviz sınırlamaları, ödeme yasakları ve devlet kaynaklı mücbir sebepler gibi siyasi riskleri de kapsar
- uluslararası programların kapsama oranı genellikle zararın yüzde 90’ına kadar çıkar, sigortalı olmayan kısım ise yüzde 10-15 oranındadır
KOBİ’ler İçin İhracat Sözleşmeleri Sigortası
Rusya İhracat Kredi ve Yatırım Sigortası Ajansı (EXIAR), KOBİ’leri desteklemek amacıyla yabancı ihracatçılara uygun programlar sunmaktadır. Bu programlar, Rus şirketleri ile iş yapan Türk firmaları için de geçerlidir.
- sigorta programları, BDT ülkeleri ve Orta Doğu dahil olmak üzere çeşitli ihracat yönlerini kapsar
- KOBİ’ler için sabit sigorta primi uygulanır, başvurular “Moy Export” adlı dijital platform üzerinden kısa sürede (3–4 gün içinde) tamamlanabilir
- sigorta kapsamında koruma altına alınabilecek maksimum sevkiyat hacmi, bir sözleşme için 10 milyon Rus rublesi seviyesindedir
ICIEC Sigorta Araçları
İslam Ülkeleri İhracat Kredi Sigorta Kurumu (ICIEC), stratejik ürün veya ekipmanlarını BDT ülkelerine ihraç eden ve İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi olmayan ülkelerden gelen ihracatçılara özel sigorta paketleri sunmaktadır.
- özellikle Orta Asya ve Azerbaycan gibi bölgelere yapılan ihracatlar için uygundur
- Rusya ve Belarus gibi pazarlarda bankacılık ilişkileriyle çalışırken teyitli akreditif sigortası büyük önem taşır
Yeniden Sigorta ve Uluslararası İş Birliği
Büyük ölçekli ihracatlar veya geniş ürün yelpazesi içeren sözleşmeler için ulusal ve uluslararası ihracat kredi ajansları (ECA) arasındaki iş birliği oldukça önemlidir. Bu mekanizmalar sayesinde kapsamlı bir risk koruma ağı oluşturulabilir.
Sigorta Başvuru Süreci ve Gereksinimler
Sigorta başvuru süreci belirli belgelerin ve prosedürlerin tamamlanmasını gerektirir:
- karşı tarafın güvenilirliğinin belgelenmesi gerekir: mali durumu, borç durumu, geçmiş performansı kontrol edilir
- ihracata ilişkin sözleşme, fatura ve sevkiyat belgeleri sigorta şirketine sunulmalıdır
- Rusya ve BDT ile yapılan işlemlerde komisyon ve sigorta primleri, Batı Avrupa ülkelerine göre daha yüksektir
Temel Kısıtlamalar ve Tazminat Süreci
- sigorta kapsamı genellikle zararın yüzde 100’ünü karşılamaz; standart oran yüzde 85–90 aralığındadır
- ödeme yapılmayan durumlarda, tazminat başvurusu en geç 10–15 gün içinde yapılmalıdır
- sigorta şirketi incelemelerden sonra hem zarar hem de tahsilat masraflarını ödeyebilir
Türk İhracatçılar İçin Öneriler
Rusya ve BDT ülkelerinde ihracat yapan Türk firmalarının aşağıdaki dikkat noktalarına odaklanmaları önerilir:
- ödemenin ertelendiği tüm ihracat işlemlerinde mutlaka sigorta kullanılmalıdır
- özellikle kamu alımları ve büyük işletmelerle iş yaparken yaptırımlar, ödeme kısıtlamaları gibi risk faktörleri sürekli takip edilmelidir
- yatırım projelerinde politi̇k ri̇sk sigorta ürünlerinden yararlanmak avantajlı olabilir
- büyük kapsamlı ticaretlerde akreditif ve diğer bankacılık araçlarının sigortalanması faydalıdır
Sonuç
2024–2025 döneminde, Rusya ve BDT pazarlarında faaliyet gösteren yabancı şirketler için finansal koruma araçları daha dijital, daha erişilebilir ve daha kapsamlı hale geldi. Ancak bu pazarlarda iş yaparken yüksek riskler göz önünde bulundurulmalı; titiz belge hazırlığı, güvenilirlik kontrolü ve dikkatli mali planlama ihmal edilmemelidir. Sigorta primlerinin diğer ülkelere kıyasla daha yüksek olması, bu bölgelerde ek özen gösterilmesini gerektirir.