Rusya ve BDT ile Gıda Ticareti Yapmak: 2025 Yılı İçin Türk Girişimcilere Rehber
2025 yılında Türkiye’den Rusya ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerine gıda ürünleri ihraç etmek isteyen girişimciler için birçok idari prosedür, teknik ve hijyen standartlarına uyum zorunluluğu bulunmaktadır. Bu makalede, Rusya pazarına gıda ürünleri sokmanın aşamaları, dikkat edilmesi gereken hususlar ve özel 2025 düzenlemeleri detaylı şekilde ele alınmaktadır.
İzin ve Sertifika Alımı Sürecindeki Temel Aşamalar
1. Ürün ve Menşe Ülkenin Yasal Durumunun Kontrolü
İthal edilmek istenen ürünün Rusya Federasyonu’na girilmesine yönelik herhangi bir geçici veya uzun vadeli kısıtlamaya tabi olup olmadığı kontrol edilmelidir. Özellikle bazı tarım ürünleri, gıda hammaddeleri ve tüketim ürünleri EAEU G.T.İ.P. (ТН ВЭД ЕАЭС) kodları kapsamında ithalat yasağına girebilir. Hatalı ithalat girişimleri ürünün el konulmasına ve imhasına neden olabilir.
2. İthalatçı Firma Kaydı
Rusya’da ürün ithal edebilmek için ya bir tüzel kişilik ya da bireysel girişimci olarak RF Federal Vergi Servisi‘ne kayıt yaptırılması gerekir. Alternatif olarak, Rus bir distribütör veya iş ortağıyla da işlem yapılabilir.
3. Gerekli Belgelerin ve Sertifikaların Alınması
- teknik düzenlemelere uygunluk sertifikaları: özellikle süt ürünleri, et, şekerleme gibi ürünler için Gümrük Birliği Teknik Regülasyonları (ТР ТС) kapsamında zorunludur
- fito ve veteriner sertifikaları: bitkisel ürünler için fitosanitari, hayvansal ürünler için veteriner sertifikalar gerekir; belgeler, yetkili Türk kurumlarınca düzenlenmeli ve Rusçaya noter onaylı olarak çevrilmelidir
- güvenlik ve hijyen belgeleri: ürün güvenliği beyanları gibi ilave sertifikalar talep edilebilir
4. Eşlik Eden Belgelerin Hazırlanması
- dış ticaret sözleşmesi: ürün kodları (ТН ВЭД ЕАЭС), hacmi ve teslimat koşulları belirtilmeli
- fatura ve taşıma belgeleri
- mülkiyet belgeleri
- gerektiğinde: soğuk hava deposu gibi altyapı belgeleri
5. Ambalaj ve Etiketleme
Ürünler, orijinal fabrika ambalajında, Rusça dilinde hazırlanmış ve şu bilgileri içeren etiketle gelmelidir:
- ürün adı ve içeriği
- son kullanma tarihi
- saklama koşulları
6. Gümrük İşlemleri
Rusya gümrüğünde aşağıdaki adımlar yerine getirilmelidir:
- ürün sınıflandırması için TN VED kodlarının belirlenmesi
- ithalat vergileri, aksizler ve KDV (gıda ürünlerinde genelde %10) hesaplanarak ödenmesi
- yük gümrük beyannamesi doldurularak kontrol sürecine tabi tutulması
7. Sınır Denetimleri ve Kontroller
Protoko uygun şekilde ürün şu tür kontrollerden geçer:
- döviz, fitosanitari ve veteriner denetimleri
- fiziki muayene (paketlerin uygunluğu, ürün durumu vs.)
8. Malın Serbest Dolaşıma Girişi
Tüm denetimlerden sorunsuz geçen ürünler, Rusya pazarında satılmak üzere serbest dolaşıma girmiş olur.
2025 Yılı İçin Önemli Değişiklikler ve Uyarılar
- ürün saklama koşulları daha katı hale getirilmiştir: sıcaklık ve nem koşulları özellikle dikkatle izlenmektedir
- bazı sebze ve meyveler için Rusya Tarım Bakanlığı’na yapılacak başvuru ile ithalat vergisinden muaf olunabilir
- transit taşımalar için GLONASS tabanlı elektronik mühürler zorunlu hale getirilmiştir
Türkiye’den Rusya’ya İhracatta Özel Hususlar
- Türkiye, Rusya’nın tam kapsamlı gıda ambargosu uyguladığı ülkeler arasında değildir ancak her ihracat partisi geçici yasaklar açısından sorgulanır
- etiketleme ve belgeler ilk sevkiyattan itibaren Rus mevzuatına uygun hazırlanmalı
- ilk ürün gönderiminde bir Rus hukuk bürosu ya da danışmanlık firması ile çalışmak önerilir
BDT Pazarı (Örn. Kazakistan, Belarus) İçin Uyum Süreci
BDT ülkeleri arasında birçok teknik düzenleme benzerlik gösterse de, her ülkenin kendi sertifikasyon, ithalat koşulları ve ulusal kısıtlamaları farklıdır. Bu nedenle hedef ülke bazında ayrı mevzuat kontrolü yapılması tavsiye edilir.
Sonuç
Türkiye’den Rusya’ya 2025 yılında gıda ürünleri ihracatı yapmak isteyen girişimcilerin yasal ve teknik prosedürlere tam uyumu sağlamaları gereklidir. Ürünlerin gümrükten sorunsuz geçmesi için detaylı belge hazırlığı, mevzuata uygun etiketleme, kayıt ve izlenebilirlik uygulamaları zorunludur.
