Rusya ve BDT Ülkelerinde İş Yapmak İsteyen Türk Girişimciler İçin Güncel Vergi Riskleri ve Tavsiyeler (2025)
Türk şirketleri, Rusya Federasyonu ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinde faaliyet gösterirken çeşitli vergi düzenlemeleriyle karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle 2025 yılı itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, yabancı şirketler için bazı yasal yükümlülükleri ve riskleri beraberinde getirmektedir. Bu makalede, Rusya pazarına açılmayı planlayan Türk girişimciler için vergiye dair önemli başlıklar açıklanmakta ve pratik öneriler sunulmaktadır.
Türk Şirketleri İçin Rusya’daki Temel Vergi Riskleri
1. Vergi Ajanı Olma Zorunluluğu
2025 itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeye göre, yabancı şirketlerin (Türk şirketleri dahil), Rusya’daki bireylere medeni hukuk sözleşmeleri kapsamında ödeme yapmaları durumunda Rusya Federal Vergi Servisi’ne (FNS) kayıt olmaları gerekmektedir. Bu şirketler, Rus gelir vergisini (НДФЛ) kesip FNS’ye aktarmak ve ilgili beyanları sunmak zorundadır. Bu zorunluluk yalnızca maaş ödemeleri için geçerli olmayıp; hizmet ödemeleri, telif ücretleri, hak devirleri gibi tüm işlemleri kapsamaktadır.
2. Kurumlar Vergisi ve Bölgesel Farklılıklar
Rusya’da kurumlar vergisinin federal düzeydeki standart oranı yüzde 20’dir. Bu oran, sürekli temsilcilik aracılığıyla faaliyet gösteren yabancı şirketler için de geçerlidir. Ancak, bazı bölgelerde vergi oranları değişkenlik gösterebilir ve yerel teşvikler uygulanabilir. Bu nedenle, Türk şirketlerinin Rusya’daki şube veya iştirak açmadan önce bulundukları bölgenin vergi düzenlemelerini detaylı incelemeleri önemlidir.
3. Türkiye ile Rusya Arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA)
Türkiye ile Rusya arasında yürürlükte olan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması (ÇVÖA), bazı gelir türleri için vergi avantajları sağlamaktadır. Örneğin:
- Uluslararası deniz taşımacılığı gelirleri: yüzde 5 vergiye tabidir.
- Uluslararası hava ve kara taşıma gelirleri: vergiden muaftır.
Bu indirimlerin uygulanabilmesi için şirketlerin gelir elde etmeden önce Türkiye’deki vergi mükellefiyetlerini belgeleyen ikametgah sertifikalarını sunmaları ve bu belgelerin gerektiğinde apostil ve çeviri işlemlerini tamamlamaları gerekmektedir.
4. Kontrol Edilen Yabancı Şirketler (KİK) Rejimi
2025 yılında yürürlüğe giren yeni düzenlemeler ile kontrol edilen yabancı şirketler (CFC) rejiminde vergilendirme şekli değişmiştir. Bu kapsamda, sabit kâr üzerinden ödenecek vergi miktarları artırılmıştır. Türk yapılarının, eğer bu şirketlerin nihai sahipleri Rus vergi mükellefleri ise, bu kurallara uyma yükümlülüğü doğmaktadır. Bu bağlamda, raporlama yükümlülüklerinin doğru şekilde yerine getirilmesi ve en uygun vergi modelinin seçilmesi önemlidir.
5. KDV ve “Google Vergisi”
Rusya’da bireylere elektronik hizmet sunan yabancı şirketler, faaliyetlerinin şekline bakılmaksızın Rusya KDV’si (НДС) ödemekle yükümlüdür. Bu durum “Google vergisi” olarak da bilinmektedir. Özellikle dijital platformlar üzerinden hizmet veya ürün satan Türk şirketlerinin, vergi kaydı açması ve beyanname sunması gerekmektedir. Aynı durum, ürünlerin pazar yerlerinden (marketplace) satışa sunulması halinde de geçerlidir.
6. Gayrimenkul ve Taşıt Sahipliği
Rusya’da gayrimenkul ya da taşıt sahibi olan Türk şirketleri, bu varlıklar üzerinden emlak ve taşıt vergileri ödemekle yükümlüdür. Bu yükümlülükler, taşınmazın bulunduğu bölgeye göre değişebilir ve yıldan yıla farklılık gösterebilir.
Bölgesel Vergi Farklılıkları
Rusya’da bazı bölgeler, yatırımcıları çekmek amacıyla özel ekonomik bölgeler (OEZ) veya teknoloji parkları üzerinden vergi teşvikleri sunmaktadır. Bu bölgelerde:
- kurumlar vergisinde indirim uygulanabilir
- vergi tatilleri sağlanabilir
- yatırım destekleri sunulabilir
Ancak bu avantajlardan faydalanmak için şirketlerin ilgili bölgede kayıtlı bir tüzel kişilik oluşturmaları ve belirlenen koşulları karşılamaları gerekmektedir.
Ayrıca şirketler, bulunduğu bölgenin muhasebe, beyan ve denetim prosedürlerine de uymalı; yerel makamlarla yakın iletişimde bulunmalıdır.
Türk Girişimciler İçin Uygulamalı Tavsiyeler
- faaliyet türü ve hedef piyasaya göre tüm potansiyel vergi yükümlülüklerinin önceden analiz edilmesi
- çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasından yararlanmak için gerekli belgelerin (örneğin, Türkiye vergi mükellefiyetini gösteren sertifika) zamanında hazırlanması
- KİK rejimi kapsamında gereken beyanların düzenli ve doğru şekilde yapılması
- Rusya’da fiziksel varlık (ofis, depo, taşınmaz vb.) olsun ya da olmasın, hizmet veya ürün satışında oluşabilecek dijital vergilendirme yükümlülüklerine (örneğin KDV) karşı hazırlıklı olunması
Sonuç: Yasal Uyum ve Risk Yönetimi Şart
Rusya ve BDT ülkelerinde iş yaparken sadece ticari dinamikleri değil, aynı zamanda vergi mevzuatını da iyi bilmek önemlidir. Rusya’daki federal-vergi otoritesine ve yerel yönetmeliklere uyum sağlamak, hem ağır para cezalarından kaçınmak hem de uzun vadeli sürdürülebilirlik açısından kritik rol oynar. Özellikle 2025 yılında yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemeler ışığında, Türk şirketlerinin vergi risklerini düzenli olarak gözden geçirmeleri, danışmanlık hizmeti almaları ve raporlamalarını eksiksiz sunmaları büyük önem taşımaktadır.