2025 yılının Ocak ayı sonunda Ankara’da gerçekleşen görüşme, ilk bakışta sıradan bir diplomatik toplantı gibi görünse de, pratikte yeni bölgesel ekonominin temel unsurlarından biri haline gelebilir.
Söz konusu olan, son yıllarda siyasi diyalog sınırlarını aşarak tam ölçekli bir ekonomik mimariye dönüşen Özbekistan – Türkiye – Azerbaycan üçlü iş birliği formatıdır.
Diplomasiden ekonomik sisteme geçiş
Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanı Laziz Kudratov’un ziyareti kapsamında şu etkinlikler gerçekleştirildi:
- dışişleri, ticaret ve ulaştırma bakanlarının toplantısı
- ilk üçlü iş forumu
- B2B ve B2G görüşmeleri
- Ankara Deklarasyonu’nun imzalanması
En dikkat çekici noktalardan biri, 400’den fazla iş dünyası temsilcisinin katılımı oldu. Bu, formatın artık yalnızca siyasi değil, aynı zamanda ekonomik odaklı hale geldiğinin açık bir göstergesi.
Eğilimi gösteren rakamlar
Toplantı sırasında paylaşılan veriler, sürecin dinamiğini net biçimde ortaya koyuyor:
- ticaret hacmi son 5 yılda %45 arttı
- 2024 yılında 3,2 milyar dolara ulaştı
- Özbekistan’da Türk ve Azerbaycan sermayeli 2.100’den fazla şirket faaliyet gösteriyor
- bu sayı 2020’den bu yana 2,5 kat arttı
- Özbek sermayesiyle yurtdışında kurulan 577 ortak girişim bulunuyor
Bu artık yalnızca bir potansiyel değil, çalışan bir sistemdir.
140 milyon tüketici: en güçlü argüman
En önemli açıklamalardan biri yaklaşık 140 milyon kişilik ortak bir pazarın oluşumu oldu.
Ancak burada önemli olan yalnızca rakam değil, onun ekonomik anlamıdır:
- talebin birleşmesi
- üretimin ölçeklenmesi
- bölgesel katma değer zincirlerinin oluşturulması
- yatırım çekiciliğinin artması
Fiilen Avrupa ile Asya arasında alternatif bir ekonomik alan oluşuyor.
Tam olarak ne değişiyor: pratik adımlar
Ankara’daki görüşmeler son derece uygulama odaklıydı.
Başlıca yönler
1. Ticaretin kolaylaştırılması
- gümrük süreçlerinin dijitalleştirilmesi
- tarife ve tarife dışı engellerin azaltılması
- standart ve sertifikasyon sistemlerinin uyumlaştırılması
2. Sanayi iş birliği
- ortak üretim tesisleri
- yüksek katma değerli ürün üretimi
- serbest ekonomik bölgelerin kullanılması
3. Lojistik ve ulaştırma
- ulaştırma sistemlerinin entegrasyonu
- Middle Corridor’un güçlendirilmesi
- teslimat sürelerinin azaltılması
Middle Corridor temel yapı taşı haline geliyor
Özbekistan – Azerbaycan – Türkiye hattı, Middle Corridor’un en önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.
Bu güzergâh:
Çin → Orta Asya → Hazar → Kafkasya → Türkiye → Avrupa
Bugün bu rota yalnızca bir alternatif değil, birçok ülke ve şirket için stratejik öncelik haline gelmiş durumda.
Serbest ekonomik bölgeler bir araç olarak öne çıkıyor
Görüşmelerde Özbekistan’ın sunduğu fırsatlara özel vurgu yapıldı:
- gelişmiş serbest ekonomik bölge ağı
- vergi ve gümrük avantajları
- bölgesel pazarlara erişim imkânı
Bu durum, ülkenin kendisini tüm bölge için üretim platformu olarak konumlandırdığını gösteriyor.
İş forumu: gerçek giriş noktası
Forum yalnızca bir sunum alanı değil, aynı zamanda:
- ortak arayışı
- somut projelerin görüşülmesi
- yatırım portföylerinin tanıtılması
için aktif bir platform haline geldi.
Özellikle şu alanlardaki projeler yoğun ilgi gördü:
- sanayi
- inşaat
- tarım sektörü
- enerji
Birebir görüşmeler: kararların alındığı yer
İkili görüşmeler ayrıca büyük önem taşıdı:
- Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile
- Azerbaycan Ekonomi Bakanı Mikayıl Cabbarov ile
- büyük şirketler ve sanayi bölgeleri temsilcileriyle
Gerçek anlaşmalar tam da bu görüşmeler sırasında şekilleniyor ve daha sonra ekonomik istatistiklere dönüşüyor.
Bu neden bölge için önemli?
Üçlü format aynı anda birkaç stratejik sorunu çözüyor:
- dış pazarlara bağımlılığı azaltıyor
- bölgesel entegrasyonu güçlendiriyor
- yeni lojistik rotaları oluşturuyor
- kendi sanayi altyapısını geliştiriyor
Özünde bu süreç, ekonomik bir bloğun kademeli olarak oluşması anlamına geliyor.
Bu iş dünyası için ne anlama geliyor?
Girişimciler ve yatırımcılar açısından bu süreç doğrudan bir sinyal niteliğinde:
- yeni pazarlar açılıyor
- bölgeye giriş kolaylaşıyor
- ortak projeler ortaya çıkıyor
- yerel ortakların rolü büyüyor
Bu özellikle şu bölgeler arasında çalışan şirketler için önemli:
- Türkiye
- Orta Asya
- Kafkasya
Sonuç
2025 Ankara görüşmesi yalnızca diplomatik bir olay değil.
Aynı zamanda:
- yeni bir bölgesel iş birliği modelinin başlangıcı
- ortak pazarın oluşumu
- Middle Corridor’un güçlenmesi
- iş dünyası için yeni bir platformun kurulmasıdır
Ve mevcut dinamik devam ederse, önümüzdeki yıllarda Özbekistan – Türkiye – Azerbaycan formatı Avrasya’nın en önemli ekonomik merkezlerinden biri haline gelebilir.